ETİK
Türkiye’ de whistleblower’ lara özel bir koruma rejimi bulunmamakta; mevcut sistem, İş Kanunu, TBK ve sınırlı yargı içtihatlarıyla sınırlı kalmaktadır. AİHM kararlarında da yasal altyapının yetersiz olduğu belirtilmektedir.
28 hızlı ama dava temelli; AB ise bürokratik ancak yapısal güvencelidir. 33
Türkiye’ de whistleblower’ lara özel bir koruma rejimi bulunmamakta; mevcut sistem, İş Kanunu, TBK ve sınırlı yargı içtihatlarıyla sınırlı kalmaktadır. AİHM kararlarında da yasal altyapının yetersiz olduğu belirtilmektedir. 34
Bu karşılaştırma, Türkiye’ de hem kamu hem özel sektörü kapsayacak biçimde açık ve bağlayıcı bir whistleblower koruma mevzuatına duyulan ihtiyacı ortaya koymaktadır.
Örnek Vaka Analizleri Yargı kararları, uyum süreçlerinin kötüye kullanımına karşı hukuki sınırları çizmekte önemli rol oynamaktadır.
Yargıtay 22. HD, etik komite raporuna dayanan feshin işverenin sübjektif kanaatine dayandığını belirterek geçersizliğine hükmetmişti. 35
Yargıtay 9. HD, şeffaf yürütülmeyen iç soruşturma ve savunma hakkı tanınmaması nedeniyle feshi geçersiz saymıştır. 36 Sistematik uyarı ve performans düşüklüğü gerekçesiyle yapılan feshi de mobbing oluşturacak şekilde keyfi ve delilsiz bulmuştur. 37
Anayasa Mahkemesi, mobbing iddiası üzerine yapılan başvuruda, işverenin etkili bir soruşturma yapmamasını yaşam hakkı bağlamında değerlendirmiştir. 38
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Heinisch v. Almanya kararında, iç denetim sisteminin çalışana karşı kullanıldığını tespit etmiş ve etik ihlali bildiren kişinin işten çıkarılmasını ifade özgürlüğünün ihlali olarak değerlendirmiştir. 39
33 European Union Agency for Fundamental Rights. Protecting Whistleblowers Across the EU, 2021.
34 Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi( AİHM), Heinisch v. Germany, Başvuru No. 28274 / 08, 21 Temmuz 2011
35 Yargıtay 22. Hukuk Dairesi, E. 2015 / 11958, K. 2016 / 15623, T. 31.05.2016.
37 Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2018 / 33920, K. 2020 / 11215, Legal İş Hukuku Dergisi, 2021 / 1, s. 98.
38 Anayasa Mahkemesi, 2014 / 10590, 5 Aralık 2017.
39 Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Heinisch v. Germany, Başvuru No. 28274 / 08, 21 Temmuz 2011.
36 Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E. 2009 / 30916; K. 2012 / 6093; T. 28.02.2012.