138 Wywiad
na pewno nie jest to podręcznik, jak szybko zarobić kasę na architekturze.
Jeszcze nie doszedłem do fragmentu, w którym mówią o tobie współpracownicy.
Mówią szczerze o wielu rzeczach. Szczególnie ucieszło mnie to, że Piotrkowi i Bartkowi udało się zebrać opinie byłych pracowników. Bo oni nie muszą mi słodzić, nie jestem już przecież ich szefem. I choć mówią bez ogródek, jakie bywały ciężkie warunki na początku, to doceniają, ile się u mnie nauczyli. I jest też reguła, że jak ktoś ode mnie odchodzi, to zakłada własną pracownię. Jestem wręcz dumny z tego, jak dobrze sobie radzą moi dawni pracownicy, bo wiele i wielu z nich prowadzi świetne biura.
HISTORIA MOJEGO ŻYCIA I PRACY JEST OPISANA SZCZERZE DO BÓLU I DO TEGO Z RÓŻNYCH PERSPEKTYW. I SKORO TAKA JEST MOJA HISTORIA, TO MUSZĘ JĄ WZIĄĆ NA KLATĘ.
Te początki bywały trudne, bo wspominasz często o nieogrzanym biurze i siedzeniu na kartonach.
Nowa architektka w moim biurze powiedziała, że nie powinniśmy pozwolić, by z tyłu książki była wzmianka o tym nieogrzanym biurze. Ale faktycznie był taki moment, że nie miałem kasy na piec. Jak dostałem nagrodę House of the Year za Dom Aatrialny od World Architecture News, to zamiast polecieć do Londynu odebrać statuetkę, wolałem wydać kasę na piec. I ta nowa architektka w zespole przekonywała mnie, że wynika z tego, że nie zapewniałem odpowiednich warunków swoim pracownikom. Usiadłem i roześmiałem się, bo zrozumiałem, że ona nigdy nie doświadczyła takiego życia. Dziś młodzi nie muszą startować z takiego poziomu jak my 20 lat temu. Nie zrozumiesz ludzi, którzy przeżyli wojnę i głód, jeśli żyłeś zawsze w spokojnym i bogatym kraju. Powiedziałem jej, że te nieogrzane biuro musi zostać, bo takie były wówczas warunki. Ale wiele osób chciało u mnie pracować, zostawać po godzinach, bo razem budowaliśmy coś wyjątkowego. Przecież to był czas, kiedy ja nie miałem domu, nie miałem dosłownie nic.
Zastanawiam się, skąd w tobie taka szczerość, by o pewnych sprawach mówić publicznie.
Z natury jestem szczery. Nie umiem udawać. Mówię prosto z mostu, co myślę. Jak coś robię, to zero-jedynkowo – albo dobrze albo wcale się do tego nie zabieram. Nawet mały wpis na facebooku jest u mnie zawsze od serca. Oczywiście czasem z powodu tej szczerości mam kłopoty. Ale inaczej nie potrafię.
Z książki można się dowiedzieć, że ten „ hardcore” trwał u ciebie długo. Z dobrą dekadę zanim przestałeś klepać biedę.
Finansowo zaczęło się poprawiać gdzieś koło 2008 lub 2009 roku. To nie tak, że nagle stałem się krezusem, bo nadal mi do niego daleko. Jestem kiepskim biznesmenem. Nie umiem szybko zarobić pieniędzy. Ale od tego momentu już nie musiałem się martwić o podstawowy byt – o to, żeby utrzymać rodzinę i ludzi.
Chciałem cię podpytać o autopromocję. Z książki można dowiedzieć się, jak obsesyjnie podchodzisz do sesji fotograficznych ukończonych budynków.
Intuicyjnie czułem, że skoro domów zaprojektowanych przez nas nie można zobaczyć na żywo, bo to nie są obiekty publiczne położone w centrach miast, to można je pokazać innym tylko za pomocą dobrej fotografii. Zrozumiałem to dobitnie przy Domu Aatrialnym.
Ale na starcie nie miałeś kasy na dobrych fotografów?
Dogadywałem się z nimi, że będę ich spłacał w ratach. Ukrywałem też w domu prawdziwą kwotę za zdjęcia. Ale jak Patrycja pewnego razu dowiedziała się, ile muszę zapłacić fotografom, to mi zrobiła awanturę. Bo to był ten trudny czas, kiedy mnie de facto utrzymywała. Ale jej wytłumaczyłem, dlaczego zdjęcia są dla mnie ważne. Wiedziałem, że za moimi budynkami stoją mocne idee, które zainteresują świat. Ale nikt nie odkryje tych idei, często uniwersalnych, jeśli będą źle pokazane. Zdjęcia tak robimy, żeby nie tylko były ładnym obrazkiem, ale by też intrygowały i przede wszystkim, żeby tłumaczyły ideę projektu. Stąd takie zdjęcie Domu Aatrialnego, na którym widać światła wjeżdżającego pod budynek samochodu. Albo Domu Bezpiecznego pokazującego fazy ruchu okiennic i tego, jak zmienia się cała działka. Bo przecież większość osób tego nie doświadczy. Nie pokazanie tego światu, byłoby wręcz jakimś grzechem zaniechania.
Piotrek z Bartkiem oglądali wszystkie moje budynki i byli zaskoczeni, że one wyglądają dokładnie jak na zdjęciach, a czasem nawet lepiej. To był dla mnie komplement.
Nie podkręcasz zdjęć, żeby budynki wyglądały jeszcze lepiej?
Zależy mi, żeby na zdjęciach pokazać prawdę. W postprodukcji bardzo pilnuję, żeby kolor się nie zmienił. Zdjęcia mają oddawać prawdziwą naturę architektury.
Od początku umiałeś zadbać o własny PR. Ale nie przypominam sobie, żebyś korzystał z profesjonalnych agencji.
Jak wiesz, ten PR w Polsce to jest po prostu rzeźnia, taka amatorka. Ludziom się wydaje, że jak robią PR, to potrafią go robić dla pracowni architektonicznych. Ale nie spotkałem jeszcze firmy, która umiałaby nas obsługiwać. Dlatego wszystko ogarniamy sami. Kiedyś w Izbie Architektów RP myśleli, że my w KWK cały czas sami pianę bijemy, wysyłamy gdzie popadnie nasze projekty. Przyjechał do mnie zrobić rozmowę na temat PR-u w architekturze naczelny gazety wydawanej dla Izby. Nagle mój telefon dzwoni. Jakiś dziennikarz z TVN-u mnie zaprasza do programu, dałem go na głośno, żeby ten naczelny przekonał się, jak wygląda ta niby autopromocja. Dziennikarze sami do mnie wydzwaniają. Oczywiście z czasem nauczyliśmy się pewnych rzeczy. Jak pracował u mnie Marcin Szczelina [ obecnie właściciel i redaktor naczelny gazety „ Architecture Snob” – przyp. red.] trochę to uporządkował, zaczęliśmy wysyłać newsletter. Marcin założył nam facebooka. Ja się przed tym wzbraniałem, bo wiedziałem, że będzie trzeba ciągle coś wrzucać. Marudziłem nawet, że może to lepiej odinstalować, ale było już za późno.
I kto to mówi. Czasami mam wrażenie, że ty żyjesz w socialach.
Nie jestem wielkim fanem social mediów, ale podoba mi się łatwość ich używania i bezpośredni kontakt, jaki dają z innymi ludźmi. Wrzucasz coś i od razu masz feedback. Sociale są prostsze w obsłudze niż własna strona internetowa. Na jej