Historia Polski w liczbach GUS Historia Polski w Liczbach GUS z 1994 | Page 74
a ostatnio Janina Gawrysiakowa w pracy dotyczącej grup wyznaniowych
w Lubelskiem w XIX wieku. 16)
Badaniami nad oceną zaludnienia Królestwa Polskiego w skali miast
czy regionów zajmowało się wielu badaczy. Wśród nich można wymienić
m.in. autorów rozpraw o statystyce ludności miast: Warszawy ~ Adama
Szczypiorskiego i Marię Nietykszę oraz Łodzi -- Juliana Karola
Janczaka, a także Zygmunta Sułowskiego, który dokonał analizy
wartości danych publikowanych w XIX-wiecznych schematyzmach
Lubelszczyzny. 17 )
3. GALICJA
W monarchii austriackiej organizacją badań statystycznych ~ w tym
statystyki demograficznej -- do lat sześćdziesiątych XIX wieku zaj-
mowały się biura statystyczne działające przy centralnych urzędach
państwowych, a później także krajowe oraz miejskie instytucje statystycz-
ne.
Pierwsze Biuro Statystyczne w Austrii powstało w 1829 r. przy
Centralnym Wydziale Rachunkowym Państwa (Staats-Zentral-Rech-
nungs-Departament). Biuro to poprzez administrację pa1l.stwow<:1 każdego
z krajów monarchii zbierało, opracowywało i wydawało corocznie
materiały iiczbowe (w tym także i statystyki ludnościowe) w formie tabel
statystycznych p.n. "Tafeln zur Statistik der osterreichischen Monar-
chie". Wszelka działalność tego biura traktowana była jednak jako
wyłącznie pomocnicza dla administracji państwowej, a dane drukowano
w niewielkim nakładzie, np. dotyczące skarbu i wojska tylko w sześciu
egzemplarzach.
Dopiero po zlikwidowaniu w 1840 r. Biura Statystycznego i utwo-
rzeniu w jego miejsce Dyrekcji Statystyki Administracyjnej (Direktion der
administrativen Statistik) informacje statystyczne stały się ogólnodostęp
ne dzięki publikowaniu ich w drukowanym nadal (aż do 1859 r.), ale
w większym nakładzie "Tafeln zur Statistik der osterreichischen
Monarchie".
W 1863 r. zostaje utworzona w Wiedniu Centralna Komisja
Statystyczna (K. K. Statistische Zentralkommission) działająca nieprzer-
wanie -- po różnych przekształceniach organizacyjnych ~ do 1921 r.
Komisja ta była ciałem opiniodawczym i ustawodawczym w stosunku do
Dyrekcji Statystyki Administracyjnej, sama zaś Dyrekcja stała się jej
organem wykonawczym.
W 1873 r. we Lwowie dla Galicji zostało utworzone Krajowe Biuro
Statystyczne funkcjonujące aż do 1918 r. Kierownikiem tego urzędu
56