Havacılık Tıbbı Derneği - Bülten Sayı 20 | Page 44

Ağustos

SAYI: 20

Havacılık Terminolojisi...
Hyperbaric Chamber: Hiperbarik tedavinin yapıldığı yüksek
basınç odası.
Hypobaric Chamber: Hipoksi ve dekompresyon deneylerinin
yapıldığı düşük basınç odası.
JAA: (Joint Aviation Authorities) Avrupa Birleşik Havacılık
Otoritesi. 8 Nisan 2012 tarihinde kendini feshetmiş ve yetkilerini
EASA’ya devretmiştir.
JAR: (Joint Aviation Requirements) Avrupa Birleşik Havacılık
Otoritesi Talimatları (FCL-3 bölümü tıbbi konuları içerir).
Just Culture: Adil Kültür. Kasıtlı olmayan hatalar dürüstçe itiraf
edildiğinde cezalandırılmamalı; ders çıkarma aracı olarak
yararlanılmalıdır.
IATA: (International Air Transport Association) Uluslararası Hava
Taşımacılığı Birliği.
ICAO: (International Civil Aviation Organization) Uluslararası
Sivil Havacılık Örgütü.
IFALPA: (The International Federation of Air Line Pilots’
Associations) Uluslararası Havayolları Pilotları Dernekleri
Federasyonu.
IFR: (Instrument Flight Rules) Aletle uçuş kuralları.
ILS: (Instrument Landing System) Görerek alçalma ve iniş
yapılamayan durumlarda aletle hassas iniş yaklaşması ve
alçalması yaptıran yer sistemi.
Iron-man Sendromu: “Ben her türlü yorgunluk ve uykusuzluğa
karşı dayanıklıyım” kompleksi.
Jet lag: Meridyenler ve zaman dilimleri geçilerek yapılan
kıtalar arası uçak yolculuğu sonrası zaman farkından doğan
semptomlar bütünü.
Kabin Patlaması: Ani kabin basıncı kaybı. Kanopi, kapı ve kapak
arızaları sonucu kabin içi basıncın ani olarak azalması. Kokpit
veya kabinde patlama sesi, duman (toz ve su buharı) oluşur,
delik büyükse dışarı doğru uçuşmalar, gaz genişlemelerine bağlı
dekompresyon hastalıkları ortaya çıkabilir.
Kon ve Rod Hücreleri: Kon’lar retina merkezinde, fovea
çevresinde yoğunlaşmış olup kuvvetli ışığı algılayan; Rod’lar
ise retina periferinde yoğunlaşmış, zayıf ışıklı nesneleri ve rengi
algılayan hücrelerdir.
LANTIRN: (Low Attitude Navigation and Targeting InfraRed
for Night) Uçakların gece şartlarında düşük irtifada görev
yapabilmesini sağlayan sistem.
Leans: Yarım daire kanallarının algılama eşiğinin altında (2,50/
sn.) bir yatış yapıldığında, yatış algılanmaz. Durum fark edilip
düz uçuşa geçildiğinde, bu defa uçak ters yöne yatmış gibi
hissedilir; pilot vücudunu yana eğer (hence).
LOC: (Loss of Control) Pilotun uçağa kumanda edememesi,
kontrolü kaybetmesi.
LOFT: (Line Oriented Flight Training) Hat uçuşlarına odaklı uçuş
eğitimi.
LOSA: (Line Operations Safety Audit) Hat Uçuşlarına Odaklı
Emniyet Denetimi.
LSA: (Loss of Situational Awareness) Durum muhakemesinin ve
farkındalığın kaybı.
Mandelbaum Etkisi: Gece, sis gibi zayıf görüşün veya
gökyüzü, bulut, deniz gibi monoton görüntülerin olduğu uçuş
şartlarında pilotların gözlerini yakına odaklama eğilimi. Bu
süreçte pilot kokpit camına veya uçak içine baktığı için dışarıyı
gözlememekten doğan sorunlarla karşılaşabilir.
MCC: (Multi Crew Coordination) Uçakta çoklu ekip
koordinasyonu.
MedEvac: (Medical Evacuation) Hava yoluyla hasta taşınması.
Microgravity: Yerçekimsizlik; ”Zero G”.
Motion Sickness: Hareket hastalığı, taşıt/uçak tutması. (Bak:

432

Sopite Sendromu)
Mulder Yasası: Yarım daire kanallarının saniyede 2,5 dereceden
daha az yatış ve dönüşleri algılayamaması.
NASA: (National Aeronautics and Space Administration)
ABD’nin uzay programı çalışmalarından sorumlu olan Ulusal
Havacılık ve Uzay Dairesi.
Neikuan P6 noktası: Acupressure yöntemiyle baskı
uygulandığında uçak tutmasını önlediği söylenen el bileği iç
yüzündeki nokta.
Nesbit’s Paradox: Tütündeki nikotin (adrenalin ve noradrenalin
salgısını arttırarak) fizyolojik kamçılanma (arousal) yaratır. Bu
durum, sigara içiminden sonra yaşanan relaksasyon hissi ile
çelişkilidir.
N-Loc: (Near Loss of Consciousness) Düşük G