Havacılık Tıbbı Derneği - Bülten Sayı 20 | Page 45

Ağustos

SAYI: 20

Havacılık Terminolojisi...
veya G-Loc olma.
RAPCON: (Radar Approach Control) Kontrol sahası içerisinde
(10 nm) her türlü radar hizmet faaliyetlerini düzenleyen
istasyon.
Rekompresyon: Dekompresyon hastalığında hastanın tekrar
basınçlı ortama alınması.
Roll: Uçağın uzun ekseni üzerinde yapmış olduğu sağa-sola
yatış ve tono hareketleri.
Rudder Pedal: Dikey stabilizelere kumanda ederek yaw
hareketini yapmayı sağlayan pedal.
SACA: İşletmelerin kendi uçaklarına yaptıkları ramp
denetlemesi.
SAFA: (Safety Assessment of Foreign Aircraft) Yabancı hava
araçlarına yapılan ramp denetlemesi
SANA: (Safety Assessment of National Aircraft) Yerli hava
araçlarına yapılan ramp denetlemesi
SAR: (Search And Rescue) Arama Kurtarma.
Salutogenic Reaction: Uzay, kutup gibi zorlu koşullarda
bulunan bazı insanların artan tahammül, azim, yaratıcılık ve
azalan depresif durumları.
SCUBA Diving: (Self Contained Underwater Breathing
Apparatus) Özel bir dalış ekipmanı ile yapılan dalış.
SD: (Spatial Disorientation) Uzaysal oryantasyon kaybı;
“vertigo.”
SHEL: (Software, Hardware, Environment, Liveware) Kazalarda
insan faktörünün kavramsal modeli. Yazılım, Uçak, Uçuş
ortamı, İnsan.
Shift Lag: Vardiya değişimi sendromu. Günlük uyku ve uyanıklık
ritminin tersine dönmesine (sirkadiyen ritmin kaymasına) bağlı
semptomlar bütünü.
Side Stick: Bazı uçaklarda (F-16, Airbus) pilotun sağ yan
tarafında bulunan pitch ve roll kumanda kolu.
Situational Awareness (SA): Durum muhakemesi, farkındalık.
Skydiving: Uçaktan paraşütle serbest atlayış.
Slot: Gelen ve giden uçak sayısının saat dilimlerine eşit olarak
dağıtılarak uçuşların düzenlenmesi işlemi.
SMS: (Safety Management System) Emniyet Yönetimi Sistemi.
SODA: (Statement of Demonstrated Ability) Uçuşa engel
tıbbi bir durumu olmasına karşın, stabil ve ilerleyici olmadığı
değerlendirilerek, FAA tarafından verilen özel uçuş izni.
Somatogiral İlüzyon: Açısal hızlanma esnasında kişinin
hızlanma hareketinin aksi yönde hareket ediyormuş gibi
hissetmesi.
Somatogravik İlüzyon: İvmelenme ya da yavaşlama sırasındaki
yalancı dalış-tırmanış hissi.
SOP’s:(Standard Operational Procedures) Standart İşletim/
Harekât Usulleri. Farklı kişilerin uçuşlarında tektip hareket
sağlanması için pilotun, uçuşu daha önceden çerçevesi çizilmiş
usullerde yapması.
Sopite Sendromu: Uçak tutması hastalığında uyarıcı bir hareketi
takiben, bulantı-kusma, uyuşukluk, uyku hali, apati, depresyon,
asosyallik, içe kapanma belirtileri.
Space Asthenia: Uzay adamlarında görülen fiziksel ve zihinsel
zayıflık, psikolojik dengesizlik ve uyku bozukluğu tablosu.
Space Sickness: Uzay tutması. Yerçekimsizliğe bağlı olarak
gelişen bulantı, kusma, apati hali.
Spatial Disorientation (SD): Uçucu vertigosu. Pilotun vestibüler,
görsel veya proprioceptive yanılgılar, ya da durum farkındalığını
kaybetmesi sonucu yön, pozisyon ve hareket algısını yanlış
değerlendirmesi; geçici illüzyon yaşantıları.
Spatial Orientation: Uzaysal oryantasyon;