ÁIËIÌ ÁÅÐÓ ÌÝÑÅËÅËÅÐI
¹ 5( 12) 2016
БАТЫРХАНОВА ГУЛЬНАР АБУГАЛИЕВНА
АМАНКУЛОВА АЙГҮЛ ЖАҚСЫЛЫҚҚЫЗЫ
бастауыш сынып мұғалімдері
ҒАЗЫМОВА НҰРГҮЛ ҒАЗЫМҚЫЗЫ
Мақалада орта мектептегі білім беру үрдісін жетілдіру мәселелері қарастырылады. Мақала орта мектеп ұстаздарына, әдіскерлерге, мұғалімдерге, студенттер мен магистранттарға арналады.
В статье рассмотрены вопросы совершенствования образовательного процесса в средней школе. Статья будет интересна учителям, методистам, а также студентам и магистрантам педагогических специальностей.
The article is devoted the issues of improving the educational process in high school. The article will be of interest to teachers, instructors, students and undergraduates of pedagogical specialties.
БІЛІМ МЕН ТӘЖІРИБЕНІ ҰШТАСТЫРУ
Қазіргі инновациялық технологиялар- білім сапасын арттырудың кепілі. Оны өз дәрежесінде пайдалану- оқушыны шығармашылыққа төселдіруге ықпалы өте зор. Оқытудың тиімділігін арттыру үшін өз сабақтарымызда жаңа технологияларды қолданамыз. Жаңа технологиялардың ерекшелігі- оның оқушыға жан- жақты ықпал етуі. Яғни тек білімді немесе оқу бағдарламасын меңгертіп қоймай онымен бірге тәжірибе алмасу, яғни жеке тұлғаның танымдық қабілеттерін, танымдық процестерін( есту, көру), өзін- өзі өзектендіру, бекіту, шығармашылық қабілеттерін қалыптастыру, белсенді сөздік қорын дамытуға, өз бетімен білім алуға, ізденуге деген ықыласы мен іскерлігін, оқу- танымдық ынтасын жетілдіру, әрі жеке тұлғаны жан- жақты дамытуға жетелейді.
Заман талабына сай әрбір ұстаз сабақтарында оқушылардың біліктілігін арттыру үшін оқытудың жаңа әдіс- тәсілдерін кеңінен пайдалану керек деп ойлаймыз. Өз біліктілігін көтеру мақсатында әрбір мұғалім кәсіби шеберлігін шыңдап, білімін жетілдіріп отыруы керек.
Сонда ғана өзін- өзі дамыта алатын, өзін- өзі жетілдіре алатын қоғамның белсенді, білімді жеке тұлғасын қалыптастыра алады.
Бәсекеге қабілетті ұрпақ дайындау білім бағдарламасының негізгі мәселесі болып отыр. Ең басты нәрсе- жеке тұлғаның қабілетін ашу. Жеке тұлғаны жан- жақты дамыту арқылы олардың бойынан:- адамгершілікті, ізгілікті, дүние танымды- белсенділікті, қабілетті тұлғаны- жоғары мәдениеттілікті көре аламыз Сондықтан мұғалім жаңашыл, жан- жақты болу керек деп санаймыз.
Қазақстанның білім беру жүйесінің даму деңгейіне кері әсер ететін жайттар баршылық. Дарынды ұстаз К. Д. Ушинский: " Қызығушылығын туғызбайтын оқу бірте- бірте оқушының білімге деген құмарлығын жояды, ал тек қызығушылыққа негізделген оқу оқушының еркін, күш- жігерін тәрбиелемесе мәнін жояды " деген екен.
Бұл заман- істің көзін, тірліктің тетігін тапқандікі болып тұр. Мұндай ақиқаттан кім аттап кете алар дейсің. Батылы жетіп аттағанның алды жөн, арты соқпақ екенін өмір көрсетіп отыр. Адал еңбек, ынталы ісімен озғандар- қай заманда да көш соңында қалмаған.
Білім беру өз алдына, тәжірибе тағылымсыз, адамдық пен адалдыққа баулитын тәрбиесіз болмайды. Әл- Фараби бабамыз тәрбиесіз берген білімнің құмға құйған судай болатынын айтты емес пе?
Білімді тұлға, білікті маман болғанда ғана индустриялық-инновациялық жобалар мүлтіксіз орындалады. Ендеше, білім- сөз жүзінде ғана емес, іс үстіндегі тәжірибеден көрінуі тиіс. Яғни, оқушы 40 %
білімді партада отырып теориядан көкейіне түйсе, 60 % тәжірибе үстінде оқығанын көзбен көріп, қолымен ұстаса ұтылмайды.
Нарық найқалып жүруді қаламайды. Жіті қимылдауды, бүгінгі бітетін істі ертеңге қалдыру- алға қойған мақсатыңа көп жағдайда жеткізбейді.
Білім беру жүйесінде екі жақтың жауапкершілігі болады. Оның біріншісі, теориялық білім берушілер болса, екіншісі, тәжірибе үстінде оқуға баулу болып келеді. Осы екі тарап жұмған жұдырықтай біріксе, теория мен практиканы таразы басында тең ұстағандар, жаңашылдыққа бой ұрғандар, тың реформаларды бірден қабылдайды. Одан нәтиже шығаруға білім білегі мықты жастар шоғыры осылайша қалыптасып келеді.
Мектептерде педагогикалық тәжірибені зерттеу, жинақтау ісі күрделі және шығармашылық мәселелердің бірі болып табылады. Педагогикалық тәжірибе- оқыту, білім беру және тәрбие тәжірибесі, дәлірек айтсақ нәтижесі оқушының жеке тұлғалық сапаларынан көрінетін, белгілі бір мақсатпен ұйымдастырылатын педагогикалық процесс.
Көпшілік мұғалімнің педагогикалық тәжірибесі- бұл педагогикалық ғылымының жетістіктерін қолданып жұмыс істеп жатқан білім беру ұйымдарының тәжірибесі.
Озат педагогикалық тәжірибе сөзін түрліше түсінеміз. Кең мағынада озат педагогикалық тәжірибе- мұғалімнің шеберлігінің жоғары деңгейі, тұрақты педагогикалық нәтиже беретін оқыту және тәрбие тәжірибесі. Мұғалімнің тәжірибесінде жаңалық болмауы мүмкін, бірақ ол ғылымда белгілі принциптерді, әдістерді табысты түрде қолданып, басқа мұғалімдерге үлгі болып, озат тәжірибесі басқа мектептерге таратылады.
Педагогикалық озат тәжірбиенің тар мағынасы: шығармашылық ізденіс, жаңалығы бар тәжірибе, жаңашылдардың тәжірибесі. Мұндай педагогикалық тәжірибе өте құнды, себебі ол мектеп тәжірибесіне жаңалық енгізеді. Сондықтан, бірінші кезекте осы тәжірибені талдап, баға беріп, тарату керек. Жай шеберлік пен жаңашылдық арасындағы айырмашылықты көру қиын, себебі мұғалім ғылымда белгілі принциптер мен әдістерді қолданып, қол жеткен жетістіктермен шектелмейді, жаңа әдістерді қолданып, немесе ескі әдіс-тәсілдерді тиімді етіп ұштастырып, бірте-бірте жаңашыл болады, олай болса кез келген жақсы тәжірибені мектептің тәжірибесіне енгізуге болады, бірақ жаңашыл мұғалімдердің іс-тәжірибесін жан-жақты талдап, қорытындылап, тарату керек.
Озат педагогикалық тәжірибенің белгілері, оған қойылатын талаптар. Бірінші белгісі- қоғам дамуының бағытына, әлеуметтік сұранысқа сәйкестігі. Озат мұғалімдер мен білім беру ұйымдарының қызметкерлері
35