PRAVOSUDNE INSTITUCIJE
• Opšti sud ( ne Sud opšte nadležnosti !) – za pomenutu “ srednjepozicioniranu ” instancu , odnosno postojeći Sud prve instance ; i
• Specijalizovani sud – za sadašnje “ tribunale ”, među kojima je kao prvi , krajem 2004 ., osnovan Sud za službeničke sporove . U međuvremenu , tj . do eventualnog usvajanja Lisabonskog ugovora , moguće je koristiti “ tradicionalnu ” terminologiju o kojoj je govoreno u uvodnim napomenama .
2 . Nadležnost 2.1 . Uopšte
U doktrini se često ističe da Evropski sud djeluje kao ustavni , upravni i apelacioni sud , a po nekima i kao međunarodni sud . Utoliko , Evropski sud jedino ne bi bio sud opšte nadležnosti u standardnom značenju tog izraza .
Budući da upravo rečeno sugeriše postojanje neke vrste omnipotentnog suda , uvodno treba podsjetiti na nekoliko stvari .
Prvo , Evropski sud nije dio cjelovite pravosudne strukture kakvu poznaje nacionalni pravni poredak . Na primjer , on po mnogo čemu jeste na vrhu pravozaštitne piramide , ali on nije apelacioni sud u odnosu na nacionalne sudove . Radije , tim povodom je “ međuinstanca ”: umjesto direktnog obraćanja Evropskom sudu , stranke u postupku pred nacionalnim sudom mogu insistirati da se pitanje komunitarnog prava riješi u njihovu korist i u tom cilju zatraži i mišljenje , odnosno tumačenje Evropskog suda . Kao što ćemo vidjeti , neposredno obraćanje fizičkih i pravnih lica Sudu je izuzetak , a ne pravilo .
Ili , nešto uopštenije , primjena komunitarnog prava je principijelno u nadležnosti nacionalnih sudova , a direktno obraćanje zainteresovanih subjekata Evropskom sudu , odnosno sudovima koji ga čine , moguće je samo kada je to izričito predviđeno Osnivačkim ugovorima . Zašto “ principijelno ”? Zbog toga što je , kao i u nekim drugim slučajevima , i ovim povodom Evropski sud sopstvenim odlukama širio svoju nadležnost . Ipak , ovo posljednje je izuzetak , vezan za nastojanje Suda da popuni praznine u sistemu pravne zaštite i osigura koherentnost komunitarnog pravnog poretka , o čemu će ubrzo biti govora .
Drugo , u poređenju sa odgovarajućim najvišim instancama nacionalnog pravosuđa , Evropski sud djeluje u značajno ograničenijem pravnom prostoru – u principu , u segmentu uređenom komunitarnim pravom , a njegova nadležnost u preostala dva unijska stuba je značajno ograničena .
Treće , Evropski sud djeluje kao instanca ustavnog sudovanja u mjeri u kojoj smo spremni prihvatiti da u komunitarnom pravu postoji ustav kao takav ,
226