4
BÖLÜM
SYSTEMA DIGESTORIUM
(SİNDİRİM SİSTEMİ)
GİRİŞ
Yaşamımızı devam ettirmek için, enerji sağlayacak karbon içeren maddeler (proteinler, karbonhidratlar ve yağlar) ile
biyosentez için gerekli “temel besleyicileri” (temel amino asitler, temel yağ asitleri, vitaminler ve mineraller) dışardan almak
zorundayız. Bunların hepsine birden “besin maddeleri / besinler” diyoruz. Sindirim sistemi, besinlerin alınıp, işlendiği
bir sistemdir.
Sindirim sistemi iki temel bölüme ayrılarak incelenir :
I. Sindirim kanalı (canalis digestorius) : Ağız’dan anüs’e kadar uzanan 8 -10 m ‘lik bir borudur. Ortak bir duvar yapısına sahip olan bu kanalın, ağız, yutak, yemek borusu, mide, ince barsaklar, kalın barsaklar ve anüs olarak adlandırılan
altbölümleri vardır.
II. Eklenti organlar (adnexa canalis digestorii) : Özel boşaltım kanalları ile sindirim kanalına bağlanan organlar (tükrük bezleri, karaciğer ve pancreas)’dır.
AĞIZ / OS
Regio oralis / ağız bölgesi’nde yer alır. Ağız bölgesi “dış yapılar” ve “ağız boşluğu” olarak ikiye ayrılarak ele alınır.
A. AĞIZ BÖLGESİ DIŞ YAPILARI
- DUDAKLAR : Labium superius ve inferius : Üst ve alt dudak. Kas ve zardan yapılmış yumuşak iki plika şeklindedirler.
Sulcus nasolabialis : Yüzde, üst dudak ile yanak arasında yer alan oluk.
Sulcus mentolabialis : Aşağıda, alt dudak ile çene arasında yer alan oluk.
Philtrum : Orta hatta, infranazal olarak üst dudakta görülen 5-6 mm genişliğindeki sığ oluk / çukurluk.
Rima oris : Alt ve üst dudaklar arasındaki horizontal bir yarık olup, dış ortama açılır.
Commissura labiorum : Sağda ve solda, üst ve alt dudakların birleşme yerleri.
Angulus oris dexter ve sinister : Sağ ve sol commissura labiorum’da, alt ve üst dudağın yaptığı açı.
Mustax : Üst dudağın dış yüzünde, yetişkin erkeklerde görülen kıllar / bıyık.
Buccae : Yanaklar (tekil : bucca = yanak). Yanaklar, vestibulum oris’in dış duvarlarının yan bölümlerini oluşturur.
Corpus adiposum buccae (Bichat’ın yağ kitlesi) : Yanak derisinin altında yer alan yağ kitlesi.
B. CAVITAS ORIS
Ağız boşluğu. Ağız boşluğu, sindirim kanalının başlangıç bölümü; rima oris’ten isthmus faucium’a kadar uzanır. Mukoza ile kaplı olup iki alt bölüme (vestibulum oris ve cavitas oris propria) ayrılarak incelenir.
- Vestibulum oris : Açıklığı arkaya bakan, atnalı şeklinde dar bir aralık olup, dıştan dudaklar (labia oris) ve yanaklar
(bucca); içten mandibula ve maxilla’nın alveolar çıkıntıları, buradaki dişler ve dişetleri tarafından sınırlanmıştır.
- Cavitas oris propria : (asıl ağız boşluğu) : Esas / asıl ağız boşluğu (veya sadece ağız boşluğu) vestibulum oris’in gerisinde yer alan sindirim kanalı bölümü olup, önde ve yanlarda diş kemerleri, dişler ve bunlara ait dişetleri (gingiva); aşağıda
97