BÖLÜM
12
KRANİAL SİNİRLER
(NERVI CRANIALES)
GİRİŞ
Encephalon (beyin)’un değişik bölümlerine bağlanan 12 çift sinir, nervi craniales (kranial sinirler - CN) olarak adlandırılır. Bu sinirler, kafatası tabanındaki deliklerden geçerek
kafatasının içine girerler veya kafatasından dışarı çıkarlar (kafatasını terketmeyen CN VIII
bir istisnadır). Adlandırılmaları, fonksiyonel ve morfolojik özellikleri dikkate alınarak, numaralanmaları ise beyine bağlanış sırasına göre (önden arkaya doğru) yapılmıştır.
Oniki çift kranial sinirin, tipik kranial sinir niteliğinde olmayan ilk ikisi ön beyine, diğerleri (III - XII) ise beyin sapına bağlanır. III - XII. kranial sinirlere ait MOTOR ve DUYSAL
çekirdeklerin de beyin sapında bulunması, bu beyin bölümünün klinik önemini bir kat daha
arttırmıştır.
Birçok kranial sinir, spinal sinirlerde olduğu gibi GSE, GSA, GVE ve GVA komponentlere sahiptir. CN I, CN II, CN VII, CN VIII, CN IX ve CN X ise spinal sinirlerden farklı olarak
spesifik sensorial lifler (ör. koku, tad, işitme, görme) taşırlar.
Spinal sinirlerin, somatik afferent liflerine ait sinir hücre gövdelerinin (corpus neuroni) MSS’nin dışındaki ganglionlarda (ganglion spinale / arka kök ganglionu) bulunmasına
benzer şekilde, kranial sinirlerin somatik afferent liflerinin orijin aldığı ekstraserebral ganglionları vardır. Örneğin n.trigeminus (CN V), ganglion trigeminale (ganglion semilunare /
Gasser ganglionu)’ye ve n.facialis, ganglion geniculi’ye sahiptir.
Kranial sinirlerin efferent lifleri, spinal sinirlerde olduğu gibi, visseral ve somatik efferent
olarak iki tiptir. Prensip olarak, motor ve visseromotor özellikteki kranial sinirlerde sempatik lif bulunmaz.
191