1 Nöbetler ve Epilepsiyi Tanımak: Patofizyolojik Açıdan Görüşler. 7
Tablo 1.2. Sık görülen bazı nöbet benzeri durumlar. |
Nöbet benzeri |
Altta yatan patofizyoloji |
Önerilen tedavi |
Benin paroksismal |
Labirint fonksiyon bozukluğu |
Baş pozisyon işlemleri |
pozisyonel vertigo |
|
|
Nefes kesilmesi |
Vazovagal |
Presipite edici faktörleri azaltmak, güvence sağlamak, |
Migren |
Yayılan kortikal depresyon, nörojenik |
Serotonin reseptör agonistleri |
|
inflamasyon |
|
Paroksismal hareket |
Çeşitli tipler ve genetik temelli; |
AEİ’ ler( carbamazepine gibi) |
bozuklukları |
çoğu kanalopatiler |
|
Psikojenik nöbet |
Bilinmiyor; çözülmemiş psikolojik çatışmalar |
Danışma, davranış terapisi |
Uyku bozuklukları
Uyanma mekanızma düzenlemesinde çeşitli defektler
Tipe bağlı: örneğin gece terörleri için güvence sağlamak, narkolepsi için uyanık tutucu ilaçlar
Senkop |
Vazovagal |
Tetikleyicilerden kaçınmak |
Tikler |
Bazal ganglia fonksiyon bozukluğu |
Dopamin reseptör blokajı |
AEİ, antiepileptik ilaçlar
x
DİKKAT!
Epileptik nöbetler ve nöbet benzeri durumlar aynı hastada da oluşabilir, ayırıcı tanıyı özellikle zorlar.
Tedavide etki mekanizmalarına genel bakış
Nöbetler ve epilepsinin patofizyolojik mekanizmalarının bilinmesi o nöbet tipi ve epileptik sendrom için en iyi AEİ seçiminde yol göstericidir. Çoğu AEİ özel hücresel veya moleküler hedeflere etkir( Tablo 1.3). Örneğin benzodiazepin ve phenobarbital gibi AEİ’ ler γ-aminobütirik asit( GABA) fonksiyonunu artırır. Phenytoin, carbamazepine ve lacosamide gibi diğer ilaçlar sodyum kanal fonksiyonunu değiştirerek tekrarlayan nöronal ateşlemeyi azaltır. Diğerleri( valproate, topiramate gibi) çoklu yerlere etkiyerek AEİ’ nin etkin olduğu yelpazeyi genişletir. Pratikte mümkünse o epilepsi sendromu için özel etkiye sahip olan AEİ seçilmelidir( Bölüm 11). Örneğin absans nöbetleri için neokortikal ve talamik nöronlar arasında ritmik, resiprokal epileptik ateşlemeden sorumlu kalsiyum kanal subtiplerini bloke eden ethosuximide seçilebilir. ô İPUÇLARI VE PÜF NOKTALARI
Tedavide tek bir ajanın kullanıldığı( monoterapi) uygulama, çoklu AEİ tedavisinde karşılaşılabilen yan etkileri önleme açısından en uygun yoldur. Bir hastayı tedavi etmek üzere birden fazla AEİ kullanımı gerekiyorsa yan etkileri ve ilaç-ilaç etkileşimlerini en aza indirgemek için farklı etki mekanizmalarına sahip ilaçlar seçilmelidir.
Patofizyolojik prensiplerin klinik pratiğe nasıl katkıda bulunduğunu iki örnek göstermektedir. Neonatal dönemde nöronal membranda klor iyon gradiyenti matur beyinin tersine çalışır, GABA’ nın reseptörüne bağlanması paradoks olarak inhibisyon yerine eksitasyon yaratır. Yani neonatal süreçte nöbetler tedavi edilirken GABA’ erjik ajanlar inhibisyon yerine eksitasyon yaratarak nöbetleri alevlendirebilir. Neonatal nöbetler için alternatif tedaviler henüz geçerli değildir, ancak GABA’ erjik inhibisyonun olgunlaşmasını hızlandıran bir diüretik olan bumetadine ile klinik çalışmalar sürmektedir.
İkinci örnek ise daha önceleri süt çocukluğunun şiddetli miyoklonik epilepsisi olarak bilinen Dravet sendromudur( DS). DS’ de sodyum kanallarının