Devlet ve Yönetime Nizam Getirmiş Bir Yönetici: Nizamülmülk
Devlet ve Yönetime Nizam Getirmiş Bir Yönetici: Nizamülmülk
Yazı
Gülay Süda
Sultan Melik Şah zamanında Büyük Selçuklu Devleti için ciddi bir tehlike teşkil eden Hasan Sabbah ve adamlarıyla mücadeleyi bir devlet politikası haline getiren Nizamülmülk, kendine karşı kurulan komplolarla da uğraşır. Viladimir Barthold“ Alamut Kalesi“ adlı romanında Nizamülmülk ve Sultan Melik Şah’ a yapılan suikastları ve koskoca devletin nasıl yıkıma uğradığını o eşsiz kurgusuyla soluk soluğa okuyabilirsiniz.
Terken Hatun, Nizamülmülk’ ün gözden düşmesi için mücadele edenlerin başında yer alır. Çeşitli girişimleri başarısız olsa da Melik Şah’ ı Nizamülmülk’ e karşı doldurmayı başarır ve aralarındaki sıkı bağa rağmen Melik Şah tarafından azledilmekle tehdit edilir. Devlet erkanı ile birlikte çıktıkları yolda Sehne adlı köyde konakladıkları sırada bir batıni fedaisi tarafından öldürülür. Adaleti, idari kabiliyeti, cömertliği, bilgeliği ve güzel ahlakıyla tanınan Nizamülmülk halkın hukukuna özen gösteren önemli bir devlet adamıydı. Nizamiye Medreselerinin kurucusu, en önemlisi de iyi bir devlet nasıl yönetilir sorusunun cevabını yönetimde gösterdiği maharetle ortaya koymuştu. Devlet kapısının şikâyetçilere daima açık olmasını isterdi. Ekonomik açıdan oldukça önemli görülen ikta sistemini geliştiren Nizamülmülk ekonomik refahın sağlanması adına da gayrette bulundu. Vezirliğinin yanı sıra kendisinden sonra gelecek devlet yöneticilerine yol göstermek adına Siyasetname adında oldukça önemli bir eser bıraktı. Bu önemli eser devlet yönetimine dair önemli bilgiler içermektedir.
SİYASETNAME’ DEN DEVLET YÖNETİMİNE DAİR TAVSİYELER * Devlet, kolay kolay herkese nasip olmayacak büyük bir nimettir. Bu nimete sahip olan kimse, âhirette büyük bir külfetle de karşı karşıya olduğunu bilmelidir. Fırsat eldeyken devletin malını devlet için harcamalı, dünyalık yığmak yerine âhiret için hazırlık yapmalıdır. Kendisi son derece rahat yaşarken halkı yoksulluk çeken devlet adamını çetin bir hesabın beklediği çok açıktır. Hazret-i Ömer( r. a.) dahi bu azaptan korkuyorsa, diğerlerinin vay haline!
39