Devlet ve Yönetime Nizam
Getirmiş Bir Yönetici: Nizamülmülk
Yazı
Gülay Süda
Büyük Selçuklu Devleti’nin efsanevi veziri ve Ortaçağ İslam dünyasının en
başarılı siyaset adamlarından olan Nizamülmülk Horasan’ın Tus şehrinde
dünyaya gelir. Annesini oldukça küçük yaşta kaybeden Nizamülmülk’ün eğitimi
ve temel ihtiyaçlarıyla babası ilgilenmek zorunda kalır. Halep, Nişanbur ve
Bağdat gibi önde gelen şehirlerinde önemli alimlerden Kuran ve hadis dersleri
alır. Şehir şehir dolaşma fırsatı bulan Nizamülmülk, Hasan Sabbah ve Ömer
Hayyam gibi tarihe iz bırakan önemli kişilerle arkadaşlık ilişkisi kurar. Yetişkin
bir birey olana kadar babasıyla birlikte hareket eder, Dandanakan Savaşı’nın
ardından babası ile birlikte Tûs’tan Hüsrevcird’e oradan da Gazze’ye gider.
Horasan tamamen Selçukluların eline geçince baba oğul Selçuklu hizmetine
girer. Bir süre Melik Alparsan’ın veziri tarafından idari işlerle görevlendirip
daha sonra ise vezirle geçinemeyip Çağrı Bey’in yanına gitti ve kendisinden
büyük ilgi ve yakınlık görür.
Çağrı Bey’in yanında önemli bir konuma gelen Nizamülmülk onun
ölümünün ardından Tuğrul Bey döneminde Horasan’ı yönetir. Alparslan’ın
kardeşi ile giriştiği taht kavgasında Alparslan’ın yanında yer alır ve dikkat çeker.
Alpaslan’ın tahta çıkışının ardından da vezir ilan edilir.
38