Kuruluşundan Tanzimat’a Defterhâne-i Hakanî
Osmanlı Devleti kullandığı malzemenin
en kalitelisini ve dayanıklısını kullanmakla kalmamış, bu malzemelere sanatsal bakışını da yansıtmıştır. Defterlerin büyük bir kısmı ebru, kat’ı ve tezhip sanatının örnekleri ile süslenmiştir.
Osmanlı Devleti arşiv malzemelerini muhafaza etmek üzere torba, atlas kese, sandık vb. koruyucu malzemelerin de en kaliteli ve en dayanıklı olanlarını kullanmıştır. Rulo ya da defter şeklindeki arşiv malzemeleri için dayanıklı kartonlar ya da
oyma ahşaptan yapılıp üzeri deri kaplanmış malzemeler kullanılmıştır. Torba ve keselerde ise, yüzü ipek iç tarafı pamuklu kumaşla kaplanmış en kaliteli atlas kumaşlar tercih edilmiştir.
Bu durum devletin son dönemlerine kadar bu şekilde devam etmiştir. Büyük ve
güçlü bir devlet geleneğinin göstergesi olarak, kullanılan malzemenin kalitesinden asla ödün verilmemiştir. Arşivlerin dayanıklılığını ve sürekliliğini sağlayan da, devletin kaliteli malzeme kullanımı olmuştur.
Devletin tüm bürokratik yapılanmasında ve bilhassa Defterhâne’de yazılı evrakın
kutsiyetine yönelik geleneksel bakış açısı ve bu evrakların muhafazası hususunda gösterilen özen, sonuçta, bizlere dünyada emsali az bulunan zengin kültür hazinelerinin ulaşmasını
sağlamıştır. Bu büyük mirasın içerisinde özellikle tahrir defterleri ve tahrirlerle ilgili diğer arşiv malzemeleri, ülkemizle birlikte yirmiden fazla devlet için siyasî, iktisadî, idarî, hukukî, kültürel vb. alanlar için büyük bir öneme sahiptir.
77