Kuruluşundan Tanzimat’a Defterhâne-i Hakanî
nın elini öper ve tebrik ederdi.260 Bu merasimdeki teşrifatta defter emininin yine reisülküttap ve şehremininden önce geldiği görülmektedir. Yine, Sultanın gittiği sefer ve saireden dönüşlerde yapılan merasimlerde reisülküttab, defterdar ve nişancı ile birlikte defter emini de
teşrifat giyisileri ile birlikte bulunur261 ; bir yerin fethini müteakip yapılan şenlik ve kutlama
merasimlerinde de yerini alır ve üst düzey devlet ricali ile birlikte defter eminlerine de hil’at
ihsan edilirdi.262
Haceganın Hil’at Giyme Merasimi
Sadrazamlık görevine yeni bir atama yapılması üzerine, alayla paşa kapısına (Bâbı Âlî’ye) gidilir ve buradaki törende yeni sadrazam devlet ricalinin tebriklerini kabul eder ve
teşrifat mucebince hil’at giydirme merasimi yapılırdı. XVII. yüzyıl sonlarında böyle bir merasimde defter emininin de bulunduğu ve kendisine hil’at-i hass giydirildiği görülmektedir.263 Yine XVIII. yüzyılın sonları ile XIX. yüzyılın ilk yarısında Paşa Kapısında Sadaret Hattı Hümayunu’nu dinlemek üzere yapılan merasimde, defter emininin defterdarlar ve nişancı ile birlikte sadrazamın sol tarafında yer aldığını görmekteyiz.264 XVII.yüzyıldan sonra
Defterhâne ve defter emini önemini yavaş yavaş kaybetmekle birlikte, defter eminlerinin
merasimlerdeki konumu, Paşa Kapısı’nın mühim memuriyetleri yanında teşrifattaki yerini ve
önemini koruduğunu göstermektedir.
260 Topçular Katibi Tarihi, C.I, s.671; İ.Hakkı Uzunçarşılı, Osmanlı Devleti’nin Saray Teşkilatı, Ankara 1988, s.207
261 Anonim Osmanlı Tarihi(1099-1116/1688-1704), Haz.Abdülkadir Özcan, Ankara 2000, s.140
262 Topçular Katibi Tarihi, C.I, s.507
263 Teşrifat-ı Kadime, Süleymaniye Ktp. Hacı Mahmud Efendi Katalogu, no: 4907, vrk.116-117
264 Uzunçarşılı, Merkez ve Bahriye, s.124,126
63