Türkiye Kadastrosu’nun Tarihçesi
Tavsifî kadastro usûlü arazilerin sınırlarının belirlenmesinde ihtilaf ve zorluklara sebebiyet verdiğinden terkedilip, hemen hemen tüm Avrupa’da tahrîr-i hendesî usûlü kabul
edilmiş, İngiltere hâriç olmak üzere tüm Avrupa’da XIX. yüzyıl başlarından itibaren yüzyılın
sonlarına kadar bütün ülkeye şamil olmak üzere kadastro çalışmaları yapılıp, mükemmel haritalarla memleketlerin arazileri tanzim edilmiştir. Fransızlar XIX. yüzyılın ilk yarısı içerisinde
malî nitelikte olan ilk kadastrolarını tamamlamışlardır.727 1808 ila 1850 yılları arasında yapılan728 ve “Napolyon Kadastrosu” da denilen bu çalışmanın ardından, yine XIX. yüzyıl sonlarında hukukî ve malî amaçlarla yeni bir kadastro çalışması başlatmışlardır. İtalya’da 1887 tarihinde başlayan kadastro çalışmaları neticesinde yirmi iki yıl kadar bir sürede ülkenin yarısının kadastral haritaları tamamlanmıştır. Önceleri Fransa’ya bağlı olan Belçika’da da 1812’de
Fransa kanunları gereğince kadastro başlatılmış ise de, Belçika’nın 1815’te Hollanda’ya bağlanmasından sonra çalışmalar bir süre durmuş ve Belçika’nın bağımsızlığını ilan etmesinin ardından tekrar başlanan kadastro çalışmaları 1830 ile 1845 tarihleri arasında tamamlanmıştır. Aynı şekilde XIX. yüzyılın ikinci yarısı içerisinde İsviçre, Prusya ve Macaristan’da da ülkelerin bütününe yönelik kadastro çalışmaları büyük oranda tamamlanmıştır. Avusturya’da ise ilk defa resmi olarak verilerin ölçümüne yönelik çalışmalar XVIII. yüzyılda II.Jozef zamanında başlatılmış ise de sınırlı bir çalışmadan ibaret kalmış ve tamamlanmamıştır. Yeni kadastro
çalışmaları ise 1878’te tamamlanmıştır. Avrupa’da, yalnız İngiltere’de tahrîr-i hendesî uygulaması mevcut olmayıp, İngiltere’de ise Londra’nın kadastrosu yapılmış, XX. yüzyıl başlarına
kadar ülkenin geri kalan kısmında ise kadastro uygulanmamıştır. İngiltere’nin askerî amaçla
yapılmış olan ve tüm ülkeyi içine alan haritaları ihtiyaç hâlinde kullanılmakta ise de, arazilerle ilgili ancak yaklaşık bilgiler sunabildiğinden XX. yüzyıl başlarında yeni usûl üzere kadastro
çalışmaları yapılması için çalışmalar başlatılması öngörülmüştür.729
Kısacası, Osmanlı Devleti’nde tahrîr-i hendesî usulü gereğince kadastro çalışmalarının başlatılmasından önce, İngiltere hariç tüm Avrupa’da matematiksel ölçümlerle yapılıp geometrik usûlle kâğıt üzerine aktarılan kadastral harita çalışmaları tamamlanmış görünmektedir.
727 Mahmud Esad, layiha, s.8-16
728 Erkan, a.g.e., s.25
729 Mahmud Esad, “layiha”, s.8-16.
195