Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Defterhâne-i Hakanî
1288 tarihinden itibaren bugünkü ifade ile bakanlık düzeyinde yeniden düzenlenen Defter-i Hâkanî Nezâreti klasik Defterhâne yapısından farklı olarak bir çok kaleme ayrılan mühim bir daire hâline gelmiştir. Klasik dönem Defterhânesi’nin en önemli memurlarından olan Kisedarlık memuriyeti 1263 den sonra uzun süre mühim bir konumda varlığını devam ettirmiş iken nazırlık döneminde bu memuriyetin lağvedildiği ve yerine Defter-i Hâkanî
nazır muavini unvanı ile bir memuriyet ihdas edildiği görülmektedir. Yine klasik dönemin önemli memuriyetlerinden olan şakirdlik yerine mülazım, mücellid yerine ise matbaa memurları ihdas edilmiş olup, Defterhâne camisinin görevlileri olan imam ve müezzin ile yardımcı
hizmetlilerden odacılar unvanları ile muhafaza edilmişlerdir. Klasik dönem Defterhânesi’nin
asıl muamelatını ihtiva eden tahrir defterleri üzerinde yürütülen muameleler için Kuyud-ı
Hâkanî kalemi ihdas edilmiştir. Öncesinde yapılan tüm muameleler aynı unvanı taşıyan memurlarca yerine getirilirken artık Defterhâne kendi içinde uzmanlaşmış personeli ile alt birimlere ayrılmıştır. Örneğin defterlerin muhafaza edildiği arşiv odaları için mahzen memurluğu ve yardımcılığı oluşturulmuştur. Tapu senetlerinin düzenlenmesi işi taşra ve dersaadet
olmak üzere 2 kısım ayrılan Senedât-ı Umûmîye kalemince yerine getirilmektedir. Bunların
dışında Defterhâne’nin yeni yapısı içerisinde şer memurluğu, evrak kalemi, sicil kalemi, muhasebe