Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Defterhâne-i Hakanî
2. TAPU SENEDÂTI HAKKINDA TALİMATNÂME
Tapu senetlerinin ve senetler düzenleninceye kadar taşralarda tasarruf sahiplerine
verilen ilmühaberlerin düzenlenmesiyle ilgili önceki kanunlarda ve bilhassa 5 C.Ahir 1274 tarihli Nizamnâme’de ifade edilen hükümleri izah etmek, uygulanmasını açıklık kazandırmak
ve “tapu” tabirinin doğru anlaşılmasını sağlamak üzere, merkezde oluşturulan bir komisyon
tarafından, uzun süren bir çalışmanın sonucu olarak, 28 Recep 1276 (20 Şubat 1860) tarihli
Tapu Senedâtı Hakkında Talimat652 hazırlanıp ilan edilmiştir.
Talimatı hazırlamak üzere oluşturulan komisyonun raporunda ve muhtelif yazışmalarda üzerinde durulan en önemli konulardan birisi, tapu senedi düzenleme işinin bir düzene sokulup yaygınlaştırılması ile bunların düzenlenmesinden alınacak harçlarla hazine gelirlerinin artırılmasının sağlanmasıdır.653 Raporda, tapu muamelelerinden alınan harçlarla hazineye büyük oranda gelir sağlanması gerekirken cüzi bir miktarın ötesine geçilemediği, ancak yeni düzenleme ve nizamnâmelerle bu miktarın biraz daha artıp 16-17 bin keseye ulaşmış olduğu belirtilmektedir. Bununla birlikte, nizam tam anlamıyla işletilebilirse gelirlerin bu miktarın birkaç katına ulaşacağı düşünülmektedir. Tapu senedi usulünün layıkıyla işletilebilmesi yalnız hazineye büyük gelir sağlamakla kalmayıp halkın da menfaatine olaca-
Tapu Senedatı Hakkında Talimat-ı Cedide Layihası
652 Tapu Senedatı Hakkında Talimat’ın tam metni ve komisyon raporları için bkz.: BOA.İMMS. dos.no:17/743, vrk.no:1-15; Ayrıca, Talimat’ın
metni için bkz.: K.Serkis, a.g.e, C.1, s.332-338; DÜSTUR, I. Tertib, C.1, s.209-215
653 BOA.İ.MMS. Dos.no: 17/743, vrk.5/1
170