Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Defterhâne-i Hakanî
1274 tarihli Nizamnâme, düzenlenecek olan tapu senetlerinde ne tür bilgiler bulunması gerektiğini beyan ettikten başka, bu senetlerin baş tarafı tuğralı ve Defter Emaneti’ne
mahsus mühür ile mühürlenmiş olmasını zaruri olarak görmüştür. Taşrada gerekli işlemler
yapılıp, senedi hazırlanmak üzere ilmühaberler merkeze gönderildiğinde, cedid senetler hazırlanıp gelinceye kadar tasarruf sahiplerinin ziraatlarına başlayabilmeleri için kendilerine
meclis mührüyle mühürlenmiş ve muteber tasarruf ilmühaberi verilmesi de nizama dâhil edilmiştir. Taşralarda tasarrula ilgili düzenlenen mazbatalar Defterhâne’ye posta ile gönderilecek ise de, tasarruf sahibi kendisi senedini almak üzere Dersaadet’e gelmek isterse buna da
izin verilmektedir.
5 C.ahir 1274 tarihli Nizamnâme eyalet ve kazalardaki mülkiye memurları ile kadı ve naiblere de gönderilerek icraya konulması için emirnameler yollanmış648 olup, yaklaşık bir sene sonra çıkarılan tapu senedatı hakkında talimat ve tarifname ile açıklanmış ve
Nizamnâme sonraki dönemde yapılan zeyl’ler ile649 genişletilip, yenilenmiştir. Bu zeyllerin
en önemlilerind V