Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Defterhâne-i Hakanî
de edildiği gibi, devleti eski güçlü dönemlerine döndürmeyi amaçlamaktadır. Ülkenin içinde bulunduğu ekonomik, siyasal ve sosyal bunalımlar değerlendirilerek hem reayanın hakları genişletilip güvence altına alınıp onların devlete bağlılık ve hizmetlerini sağlamak, hem
de devletin en önemli gelir kaynağı olan arazi mevzuatını bir düzene sokmak istek ve ihtiyacı bu kanunnamenin hazırlanmasında en önemli gerekçe olarak görülmelidir.
7 Ramazan 1274 (M. 21 Nisan 1858) tarihli mazbata
Arazi Kanunnamesini hazırlamak üzere Tanzimat Meclis-i Âli’sinde Ahmet Cevdet
Paşa başkanlığında Seyyid Mehmet Rüşdi, Arif ve Tahsin isimli üyelerden oluşan bir komisyon oluşturulmuştur. Komisyon tarafından 7 Ramazan 1274 (M. 21 Nisan 1858) tarihli mazbata ile kanun Tanzimat Meclisi’ne sevk edilmiştir. Bu mazbatada ifade edildiğine göre, Arazi
Kanunnamesi Divan-ı Hümayun Kaleminde kayıtlı bulunan ve esasları Kanunî Sultan Süleyman döneminde kemale eren arazi ile ilgili tüm kanunlar ve fetvalar ile Tanzimat’tan sonra
yapılan yeni düzenlemeler elden geçirilerek hazırlanmıştır. Komisyon tarafından sunulan bu
mazbatada, “Eskiden sahib-i arz tabir edilen sipahi ve sairenin ortadan kaldırılmasından sonra bir takım yenilikler yapılmış olduğu, Kanunun da bu yenilikleri düzenlemek, icab ederse yeni
maddeler eklemek, devletin idarî ve malî teşkilatındaki değişiklikleri düzene sokmak amacıyla”
hazırlandığı ifade edilmektedir.606 Tanzimat meclisine havale edilen kanunname taslağı bu606 7 Ramazan 1274 tarihli komisyon mazbatası için bkz.: K.Serkis, a.g.e, C.1, s.175; Ayrıca bkz.: Vasi Raşid, Toprak Hukuku Dersleri,
Ankara 1953, s.198
159