Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Defterhâne-i Hakanî
bu tarafa gönderilmesi için beherinden üçer ve Der-‘aliyye’den re’s-i sancağa i’âdesi için dahi üçer
paradan beher saat başına cem’an altışar para hesâbıyla iktizâ eden posta masrafı mahallerinden mal me’mûrları ma’rifetiyle ashâbı taralarından ahz ve istîfâ ve Hazîne-i Celîle’ye îrâd kayd ve
imlâ olunarak bundan başka mahallerinde ve gerek bu tarafda bunun için postahânelerden nesne mutâlebe olunmaması fakat bu makûle tefvîz ve ihâle ve ferâğ ve intikâl icrâ olunacak arâzî
için büyük meclisden verilecek mazbatayı sâhibi bu tarafa kendisi getirmek ve yâhûd âheriyle
göndermek murâd eder ise mutlak cânib-i meclisden gönderilmesine icbâr olunmayarak sâhibi
yedine verilmesi sûretinin dahi câ’iz olması ve kazâlardan sancak başına gelip gidecek mazbata ve senedler zabtiyye neferâtı ve yâhûd ashâbı yediyle gönderileceğinden şu cihetle bunlar için
posta resmi ve sâ’ire nâmıyla bir şey alınmaması
13- Bundan böyle cibâl-i mübâhâdan ve kurâ ve çiftlikât hayvanatına mahsûs olan
mer’adan ve arâzî-i evkâfdan mâ-‘adâ boz ve hâlî olan yerleri yeniden açıp zer’ etmek murâd edenlere emsâlini teşvîk için açtıkları yerler meccânen tefvîz ve yalnız kâğıt-bahâsıyla posta resmi
ahz olunup bu misillülerden bir sene ve açtıkları mahal taşlık mahaller ise iki sene ‘öşr alınmaması
14- Üçüncü bendde muharrer olduğu vechle arâzînin tefvîz ve ihâle ve ferâğ ve intikâl
vukû’unda îcâb eden mu’accelât ve harc-ı ferâğ ve intikâli ba’de’l-istîfâ senedinin celb ve i’tâsına
intizâren ol tarla hâlî bırakılmayarak hemen mutasarrıf-ı cedîdi tarafından zer’ ve hırâsete
mübâşeret ve işbu senedâtın bu tarafda dahi geciktirilmeyerek me’mûru câniblerinden sür’at-i
tanzîm ve irsâline ikdâm ve dikkat kılınması
Nizamname’nin Sadeleştirilmiş Metni
1.
Anadolu ve Rumeli’de bulunan ve vakıların dışında ortaya çıkan mîrî arazi
mahlûlâtının şimdiye kadar, 2000 kuruştan yukarısı hazineye, aşağısı uhdesinde bulunanlara
ait olmakta ise de bundan böyle tamamının hazineye ait olması ve dönmesi.
2.
Mîrî araziden bir tarlanın tapuya müstehakk oldu denilmesi; kullanıcısının çocuksuz olarak ölmesiyle tarla kullanılmaz hâle geldiğinde, koruma amaçlı olarak ziraatçı taifesinden başka bir kimseye verilmesi hak ve münasip demektir ki bu surette “Resm-i Tapu”
tabiri de o arazinin peşin bedeli olup, yoksa bazı mahallerde bilindiği üzere mahlul olan arazinin bir senelik geliri olmadığı.
3.
Öteden beri araziye ilişkin senetler adi kâğıda, şimdilerde bazen resmi kâğıda
yazılarak el değiştirmekte ise de; işbu arazi devlet tarafından ihale edilmekte olmasına nazaran senetlerinin de daha itibarlı ve özenli olması ve bunların merkezde münasip kalemlerden
birinde düzenli bir şekilde kayıt altında tutulması işlerin sağlamlığı ve hak sahiplerinin men-
143