Tanzimat’tan Cumhuriyet’e Defterhâne-i Hakanî
Efendi’ye 29 Zilka’de 1251 (16 Nisan 1836) tarihinde Harameyn Evkaf Nezareti tevcih edilmiş
olup, aynı kayıtlara göre C.Evvel 1252 tarihine kadar sürdürdüğü defter emaneti görevi
boyunca bu unvanı kullanmaya devam etmiştir. Akabinde emanet görevini devralan sabık
Hurre-i Hümayun Emini Mehmed Said Muhib Efendi, 11 Zilka’de 1252 (17 Şubat 1837) tarihine kadar“Emin-i Defter-i Hakanî ve Tuğrakeş” unvanını kullanmaya devam etmiş ve bu tarihten sonraki arzlarda tuğrakeş tevki’i unvanı artık kullanılmamıştır. Bu bilgilerden anlaşıldığı
kadarıyla, nişancılık görevi 23 C.Evvel 1250 (27 Eylül 1834) tarihinden önce lağvedilip, tuğrakeşlik hizmeti defter eminliği görevi ile birleştirilmiştir. Defter eminleri bu görevi 1252 yılı sonuna (Şubat 1837) kadar üç yıl boyunca yürütmüşler ve bu tarihten itibaren tuğrakeşlik hizmeti defter emanetinden alınarak Babıali’deki tuğrakeşlik görevi ile birleştirilmiştir.
535
Devlet teşkilatı içindeki önemi giderek azalan Defterhâne’nin, uhdesinde bulunan
nişancılık hizmetinin de alınması ile artık müstakil bir daire olarak bulunmasının gerekmediğine karar verilmiş olduğu görülmektedir. 536 Bununla birlikte, Defterhâne H.1254 yılı başlarına kadar (Mart-Nisan 1838) Defter Emini Hacı Mehmed Said Muhib Efendi idaresinde müstakil bir teşkilat olarak varlığını devam ettirmiştir.
535 BOA.HAT. dos.no: 470/23038
536 Ali Akyıldız, Tanzimat Dönemi Osmanlı Merkez Teşkilatı’nda Reform, İstanbul 1993, s.98: Nafız Paşa tarafından, nezaretler sistemine uygun
bir yapıya kavuşturulmak üzere maliye kalemleri bir düzene sokulmuş olup, Defterhâne sonradan buraya katılmak üzere, mevkufat ve ceride
kalemleri birleştirilerek Ceride Nezareti kurulmuştur.
124