Kuruluşundan Tanzimat’a Defterhâne-i Hakanî
Tahrir Defteri Örneği
kesin bir nitelik taşımaktan uzaktır.412 Mahsulatla ilgili rakamların üç yıllık hasılların ortalamasından413 alınan tahminî miktarlar olduğu, dolayısıyla statik bir bilgi olup yıllar içerisindeki dalgalanmaları gösteremeyeceği bilinmektedir. Ayrıca, bu hasılatlarla ilgili bir diğer sorun da, bölgeden bölgeye farklılık gösteren ölçü ve tartı birimlerinin kullanılması ve bunların
miktarlarının sağlıklı bir şekilde tespit edilememesidir.414
Dolayısıyla vergi tür ve miktarlarından kesin üretim tür ve miktarlarını tespit etmek
mümkün görünmemekle birlikte, kovan ya da koyun vergisi gibi adede göre alınan vergilerden hareketle kesin rakamlara ulaşmak mümkün olabilmektedir. Ancak, bunların da kayıt dışı kalanlarının olabileceği, doğal felaketler veya salgın hastalıklar nedeniyle sayılarının aynı
kalamayacağı düşünüldüğünde kesin verilerin ancak belirli bir tarihe ait olabileceği unutulmamalıdır.
412 Öz, “Sayısal Veriler”, s.3
413 Ahmet Güneş, “Osmanlı Tahrir Defterleri ve Bunların Tarih Yazıcılığında Kullanımı Hakkında Bazı Düşünceler”, Türk Dünyası Araştırmaları
Dergisi, S.150, Haziran 2004, s.11
414 Zeki Arıkan, ”Tahrir Defterlerinde Geçen Deyimler”, Osmanlı Araştırmaları-16, İstanbul 1996, s.8-10
90