Kuruluşundan Tanzimat’a Defterhâne-i Hakanî
Tahrir defterlerinde, timar sisteminin tatbik edildiği bir bölgedeki timar ve zeametleri tasarruf edenlerin isimleri ile bunların hangi görevlerde bulunduklarını404 ; mülk ve vakıf
sahiplerini; vergi ile mükellef reayanın göçebe, köylü veya şehirli olanlarının evli, bekâr veya
dul olanlarına ait nüfus verilerini; yollar boyunca derbent bekleyen, yol ve köprü tamir eden
ve kervansaraylara hizmet eden insanlarla sipahi, kale muhafızı ve akıncı gibi askerî zümre
mensuplarına ait bilgileri; madenci, güherçeleci, şapçı, tuzcu, taycı ve yağcı gibi çeşitli mükellefiyetler yüklenenler ile vergi mükellefi olsun yada olmasın asker, memur, mütekaid, kötürüm, pir-i fani kaydedilen halka ait bilgileri; bac ve rüsum toplanan geçit, pazar ve gümrük
mahalleri405 ; ve bir bölgede var olan maden kaynakları ile bu kaynaklara bağlı olarak gelişen
ticarî işletmeler406 ile bilhassa şehirlerdeki ticarî yaşamı yansıtan küçük ve orta ölçekli işletmeler ile meslek dallarına ait bilgileri407 ; timar sisteminin uygulandığı bölgelerin idarî yapılanmasını ve nihayet köy ve şehirlerde toplanan her türlü vergi türleri ile miktarlarını ortaya
koyan zengin istatistikî bilgileri bulmak mümkündür.
Tahr