Kuruluşundan Tanzimat’a Defterhâne-i Hakanî
c. TAHRİR DEFTERLERİNİN MUHTEVASI VE ÖNEMİ
Osmanlı Devleti’nin idarî, iktisadî, askerî ve içtimaî yapısının en temel müesseselerinden birisi olan timar sisteminin, belli bir nizam içinde yürütülebilmesi ve sistemin kontrol
altında tutulabilmesi memleket genelinde yapılan sayımlara ait kayıtların tutulduğu tahrir
defterlerine bağlıydı. XVI.yüzyılın sonlarından itibaren timar sisteminin önemini kaybetmeye başlaması ile klasik tahrir usulünün terk edilmesi arasındaki ilişki403 , bu iki sistemin birbiriyle olan bağlantısını açıkça ortaya koymaktadır. Oluşturulduğu dönemde devletin en önemli kütüklerinden olan defterler, günümüzde yalnız tarih ilmini ilgilendiren bir kaynak olmayıp, ihtiva ettiği istatistikî bilgilerle coğrafî, beşerî, iktisadî, hukukî, sosyolojik v.b. alanlarda yapılacak ilmî çalışmalar için de en önemli başvuru kaynaklarından birisi olmaya devam
etmektedir.
Tahrir Defteri Örneği
403 Öz, Canik Sancağı, s.5
88