Contemporary Eurasia VI (2) Contemporary Eurasia VI (2) | Page 84
ՀԱԿԱՄԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԿԱՐԳԱՎՈՐՄԱՆ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ՓՈՐՁԻ …
Այս հակամարտության կարգավորման փորձն ուշագրավ
է այն համատեքստում, որ լարվածության աճի փուլում բախում-
ներից խուսափելու համար որոշում է կայացվել հանրաքվեի
անցկացման վերաբերյալ։ Հանրաքվեն դիտարկվել է որպես
Հյուսիսային Իռլանդիայի կարգավիճակի հարցի կարգավոր-
ման առավել լեգիտիմ ճանապարհ, որը հնարավորություն
կտա խուսափելու ռազմական բախումների վերսկսումից։ Մի-
ջազգային այդ ընկալմամբ է պայմանավորված նաև այն հան-
գամանքը, որ երկարատև անարդյունավետ բանակցություն-
ներից և կարգավորման տարբեր փաթեթների մերժումից հետո
ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման գործընթացի
միջնորդներն առաջարկել են վերջնական կարգավիճակը որո-
շել հանրաքվեի միջոցով։
Հյուսիսիռլանդական բանակցություններն ու կարգավոր-
ման ձախողված փորձերը ցույց են տվել, որ հակամարտության
կարգավորումն առանց բոլոր կողմերն ընդգրկող բանակցու-
թյունների հնարավոր չէ։ Այդ պատճառով Բելֆաստի պայմա-
նագրի բանակցություններում ներգրավվել են բոլոր քաղաքա-
կան ուժերը, այդ թվում՝ իռլանդական հանրապետական բա-
նակի քաղաքական թևը 10 ։ Այս հանգամանքը մեկ անգամ ևս
հիմնավորում է բանակցություններում Արցախի լիարժեք ներ-
գրավման անհրաժեշտությունը։
Չնայած կարգավորման փուլերի մեծ տարբերությանը՝
հյուսիսիռլանդական հակամարտության փորձը նույնպես ցույց
է տալիս, որ կարգավորման գործընթացում և հատկապես թեժ
փուլում հրադադարի ռեժիմի խախտումների դեպքում կարևոր
խնդիր է միջնորդների անհասցեականությունը, սրող կողմի
անպատժելիությունը։ Իռլանդական հակամարտության կար-
գավորման գործընթացի հիմքում այդ խնդրի հաղթահարման
նպատակով ներդրվել են Միտչելի սկզբունքները հրադադարի
պահպանման մասին, ըստ որոնց, խախտող կողմը դուրս էր
մղվում բանակցային գործընթացից։ Դա և ընդհանրապես այս
հակամարտության կարգավորման գործընթացը կառուցված
են «մտրակի և բլիթի» սկզբունքի վրա, որը պայմանավորվա-
10
O'Leary B., "Afterword: What is Framed in the Framework Documents," in
Ethnic and Racial Studies 18, № 4, October 1995, p. 867.
84