Contemporary Eurasia VI (2) Contemporary Eurasia VI (2) | Page 79

ԱՆՆԱ ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ
ների հաղթահարումից հետո։ Բացի այդ, կարգավորման տար-
բեր փուլերում տարածքների վերադարձի դիմաց ենթադրվել է
թուրք-կիպրոսցիներին տրամադրել փոխհատուցում, ֆինան-
սական աջակցություն, ինչպես նաև տարածքների վերադարձի
հարցը կախվածության մեջ է դրվել անվտանգության երաշ-
խիքներից 2 ։
Փախստականների վերադարձի հարցը դիտարկվում է մի
քանի այլ դրույթների հետ նույն փաթեթի ներքո՝ վերադարձի
վայրերում նրանց թվային գերակշռում թույլ չտալը, այդ բնա-
կավայրերից հեռացող թուրք-կիպրոսցիներին փոխհատուցում
տրամադրելը և այլն։ Ղարաբաղյան հակամարտության պարա-
գայում բանակցային գործընթացի այս փուլում փախստական-
ների վերադարձի հարցին առավել մանրամասն անդրադարձ
դեռևս չի կատարվում։ Սակայն ղարաբաղյան հակամարտու-
թյան բանակցությունների ենթադրվող հաջորդ փուլում՝ կար-
գավորման շրջանակային պայմանագրում, փախստականների
հարցի հիմքում կարևոր է դնել երկու դրույթ՝ փախստական-
ների միակողմանի վերադարձի անընդունելի լինելը, վերա-
դարձը չի կարող լինել ընդհանրական։ Դա նշանակում է, որ
պետք է նախատեսվի նաև պատերազմի ժամանակ Ադրբե-
ջանը լքած հայերի վերադարձ կամ փոխհատուցման տրամա-
դրում, իսկ ադրբեջանցի փախստականները պետք է վերա-
դառնան միայն Ադրբեջանի վերահսկողության ներքո հանձնը-
վող տարածքներ՝ նրանց թվային գերակշռում թույլ չտալու և
լարվածության նոր օջախներ չառաջացնելու համար։ Այդ փու-
լում արդեն, ինչպես և կիպրական խնդրի պարագայում, կարող
են հիմքում դրվել թվային գերակշռում թույլ չտալու և անվտան-
գության ապահովման հարցերը։
Խաղաղապահների հարցը քննարկվում է երկու հակա-
մարտությունների պարագայում էլ, սակայն ոչ մեկում չկա այս
հարցի շուրջ հստակություն։ Կողմերի միջև վստահության մի-
ջոցների տեսակետից կիպրական կղզում կարևոր է ռազ-
մական գործողությունների, սահմանային լարվածության բա-
2
Migdalovitz C., Cyprus: Status of U.N. Negotiations, CRS Issue Brief for
Congress, Congressional Research Service, May 19, 2005,
https://fas.org/sgp/c