Contemporary Eurasia VI (2) Contemporary Eurasia VI (2) | Seite 53
ՆԱԶԵԼԻ ՆԱՎԱՍԱՐԴՅԱՆ
ծարկմամբ Հարավային Կովկասի և Կենտրոնական Ասիայի
երկրները պետք է ինտեգրվեին մեկ միասնական հաղոր-
դակցական համակարգի մեջ` ի հակակշիռ ՌԴ-ն շրջանցող
ԵՄ-ի տարածաշրջանային ՏՐԱՍԵԿԱ (Եվրոպա-Կովկաս-Ասիա
միջազգային տրանսպորտային միջանցք) ծրագրի 3 : Սակայն
Իրանական երկաթուղային տարանցիկ միջանցքի կիրառմամբ
Հյուսիս-Հարավ ՄՏՄ-ի չորս հիմնական ուղղություններից
այսօր գործում են միայն Կասպից ծովի արևելյան ափեզրով
անցնող երկու երկաթգծերը 4 : Արևմտյան ուղղություններից`
Ղազվին-Ռաշթ-Ասթարա երկաթգիծը 5 , որն Ադրբեջանի տա-
րածքով պետք է միավորի Իրանի և Ռուսաստանի երկաթու-
ղային համակարգերը, դեռևս շահագործման չի հանձնվել, իսկ
Իրան-Հայաստան երկաթուղու նախագիծը սառեցված է 6 :
ничества, Международная конференция г. Астана, 20 апрель, 2015 г.,
http://kisi.kz/uploads/33/files/KuXXVFLd.pdf
3
Саруханян С., Международный транспортный коридор “Север-Юг” и
российско-иранские отношения в транспортной сфере, «21-й Век», N 2(4),
2004 г, http://www.noravank.am/upload/pdf/224_ru.pdf
4
Ուզբեկստան-Թուրքմենստան-Իրանի (Թեջեն-Սերախս) 1996 թ.-ից գործող
320 կմ երկարությամբ երկաթգիծը և 2014 թ. շահագործման հանձնված
Ղազախստան-Թուրքմենստան-Իրան (Բերեկետ-Աթրեկ-Գորգան) 670
կիլոմետրանոց երկաթգիծը: Ապահովում են Կենտրոնական Ասիայի
երկրներով Չինաստանի և Պարսից ծոցի միջև երկաթուղային հաղոր-
դակցությունը: Տե՛ս Ордабаев А., Геополитика транспортных коридоров в
Центральной Азии, Астана – Алматы, 2015, http://iwep.kz/files/attach-
ments/article/ 2015-05-12/geopolitika_tk.pdf
5
Ղազվին -Ռաշթ- Ասթարա երկաթգիծը (375 կմ) կառուցման ընթացքում է:
Ուղիղ հաղորդակցությամբ միավորելու է Ռուսաստանի, Ադրբեջանի և
Իրանի երկաթուղային ցանցերը: Գնահատվում է, որ այն բեռնափոխա-
դրումների ժամանակացույցը կկրճատի 50%-ով, իսկ արժեքը՝ 30%-ով: Էն-
զելի նավահանգստում գործում է հատուկ տնտեսական գոտի: Բեռնա-
փոխադրումային նախնական անցանելիությունը նախատեսվում է տարե-
կան 5 մլն տոննա, հեռանկարայինը` 15-20 մլն տոննա: Տե՛ս Ордабаев А.,
Транспортные коридоры Южной Азии и Кавказа, доклад, Астана–Алматы,
2016 г., стр. 28-30, http://iwep.kz/files/attachments/article/2016-09-
23/doklad_-_transportnye_koridory_kavkaza_i_yuzhnoy_azii.pdf
6
Իրան-Հայաստան երկաթգծի՝ որպես միջազգային միջանցքի, արդյունա-
վետ գործարկման համար անհրաժեշտ է համարվում աբխազական եր-
կաթգծի հետ հաղորդակցության ապահովումը, ինչը ռուս-վրացական հա-
րաբերությունների առկա բարդ դինամիկայի պայմաններում նվազ հավա-
53