Contemporary Eurasia VI (2) Contemporary Eurasia VI (2)

ՆԱԶԵԼԻ ՆԱՎԱՍԱՐԴՅԱՆ ՆԱԶԵԼԻ ՆԱՎԱՍԱՐԴՅԱՆ ՂԱԶՎԻՆ-ՌԱՇԹ-ԱՍԹԱՐԱ ԵՐԿԱԹԳԻԾՆ ԻՐԱՆԻ ԵՐԿԱԹՈՒՂԱՅԻՆ ՏԱՐԱՆՑԻԿ ՄԻՋԱՆՑՔԻ ԽԱՉՄԵՐՈՒԿՈՒՄ Ներածություն Աշխարհագրական բարենպաստ դիրքի շնորհիվ իրանա- կան տարանցիկ միջանցքի դերը եվրասիական միջազգային տրանսպորտային ծրագրերում առանցքային է: Իրանը թե՛ երկրի ներսում, թե՛ հարակից երկրների հետ ունի բավականին զարգացած ավտոմոբիլային ճանապարհների ցանց, խոշոր նավահանգիստներ Պարսից ծոցում և Կասպից ծովում, հա- տուկ տնտեսական գոտիներ և որպես Ասիան Եվրոպային և տարածաշրջանային երկրները բաց ծովերին կապող կարևոր կամուրջ` համարվում է նաև եվրասիական երկաթուղային ամենաէժան, անվտանգ տարանցիկ միջանցքը: Եթե պատժա- միջոցների պայմաններում միջազգային տրանսպորտային մի- ջանցքներին Իրանի մասնակցության հնարավորությունները սահմանափակ էին, ապա 2015 թ. միջուկային պայմանագրից հետո տարածաշրջանային խոշոր տարանցիկ նախագծերում իրանական միջանցքի դերը կրկին սկսեց կարևորվել: Ընդ- սմին, Իրանի միջուկային խնդրի կարգավորումից և պատժա- միջոցների չեղարկումից հետո նախագահ Հասան Ռոհանիի կառավարության տնտեսական քաղաքականության առաջնա- հերթություններից մեկը նաև երկրի երկաթուղային ոլորտի ընդլայնումն էր և, Իրանի հարավային նավահանգիստներից ցամաքային ելքի ապահովմամբ, դեպի Չինաստան, Ռուսաս- տան, ԵՄ իրանական երկաթուղային տարանցիկ միջանցքի զարգացումը: Այս համատեքստում նկատելիորեն ընդլայնվեց նաև Իրան-Ադրբեջան երկխոսության ձևաչափը, որի առանց- քում Հյուսիս-Հարավ տրանսպորտային միջանցքի մաս կազ- մող Ղազվին-Ռաշթ-Ասթարա երկաթգծի կառուցման խնդիրն է: Սակայն Ռաշթ-Ասթարա երկաթուղու կառուցման հետպատ- ժամիջոցային դինամիկան թույլ է տալիս եզրակացնել, որ 51

Contemporary Eurasia VI (2) Contemporary Eurasia VI (2) | Seite 51