Contemporary Eurasia VI (2) Contemporary Eurasia VI (2) | Page 50
ՎԱՀԱԲԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ԱՐՏԱՀԱՆՄԱՆ ՍԱՈՒԴԱԿԱՆ ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳԸ ԵՎ …
Ունենալով որոշակի անհանդուրժողական մոտեցում ոչ
սալաֆիական-վահաբական ուղղությունների նկատմամբ և իս-
լամի տեսանկյունից վիճարկելով դրանց օրինակարգությունը՝
վահաբականությունը մարտահրավեր դարձավ ուղղափառ և
«ազգային» իսլամների գոյությանը։ Վահաբականության տևա-
կան և շարունակական արտահանման հետևանքով թե՛ Մեր-
ձավոր Արևելքում, թե՛ դրա սահմաններից դուրս ընդլայնվեցին
կրոնական պահպանողականության, ինչպես նաև ծայրահեղա-
կանության և մոլեկրոնության շրջանակները։ Նշված իրողու-
թյունները շատ դեպքերում նպաստեցին կրոնական հիմք ունե-
ցող ահաբեկչությունների իրականացմանը՝ սպառնալիք դառ-
նալով միջազգային անվտանգությանն ու կրոնական տարբեր
ուղղություններ դավանող հանրույթների խաղաղ գոյակցությա-
նը։ Թե՛ սառը պատերազմի տարիներին և թե՛ դրա ավարտից
հետո վահաբականությունը դարձավ միջազգային մի շարք հա-
կամարտությունների գաղափարական հենքը՝ վերակենդանաց-
նելով շարիաթական պետության (խալիֆայության), մարտնչող
իսլամիզմի և ջիհադիզմի հայեցակարգերը։ Վահաբականու-
թյան միջազգային քարոզչությունը, որին բնորոշ էին տարբեր
մոտեցումներն ու շեշտադրումները, ուղղորդվեցին թե՛ պաշ-
տոնական Էռ-Ռիյադի և թե՛ սաուդական ոչ պաշտոնական
շրջանակների կողմից։ Մյուս կողմից, Սաուդյան Արաբիայի ար-
տաքին քաղաքականության մեջ իսլամի նշանակության կարևո-
րությունը հանգեցրեց սալաֆիական պլատֆորմ ունեցող կրո-
նաքաղաքական կառույցների ֆինանսավորմանն ու հովան ա-
վորությանը՝ նպաստելով իսլամական վերածննդի շարժումների
զարթոնքին։ Արդյունքում Սաուդյան Արաբիայի արտաքին քա-
ղաքականության իսլամական ուղղության ամրապնդման շնոր-
հիվ Մերձավոր Արևելքում և առհասարակ միջազգային հարա-
բերություններում մեծացավ իսլամական գործոնի նշանակու-
թյունը քաղաքական և հասարակական գործընթացներում։
Մյուս կողմից, վահաբականության արտահանման հետևանքով
ամբողջ աշխարհում, այդ թվում՝ Արևմուտքում, մուսուլմանական
համայնքների շրջանակներում սկիզբ առան իսլամական ինք-
նության զարթոնքին նպաստող գործընթացներ։
50