Contemporary Eurasia VI (2) Contemporary Eurasia VI (2) | 页面 46

ՎԱՀԱԲԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ԱՐՏԱՀԱՆՄԱՆ ՍԱՈՒԴԱԿԱՆ ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳԸ ԵՎ …
տարբեր մասերում իսլամը տեղական, ազգային ավանդույթա-
յին տարրերից մաքրելու ձգտումը։ Վահաբական քարոզչու-
թյան սահմաններից ընդհանուր առմամբ դուրս մնացին և
թիրախավորվեցին շիայական, սուֆիական և սալաֆիականու-
թյան համար անընդունելի՝ իսլամի հիմքում ձևավորված մի
շարք կրոնական ուղղություններ։
Հարկ է նշել, որ վահաբականությունը մերժողական դիր-
քորոշում ուներ և մի ծայրով ուղղված էր շիա իսլամի դեմ, ինչը
նոր լիցքեր ստացավ 1979 թ. Իրանի իսլամական հեղափոխու-
թյունից և Իրանի Իսլամական Հանրապետության (ԻԻՀ) ստեղ-
ծումից հետո։ Այս շրջանում շիայական համայնքներ ունեցող
Սաուդյան Արաբիային, Պարսից ծոցի մի շարք այլ երկրների և
Իրաքին մտահոգում էր իրանական հեղափոխության արտա-
հանման վտանգը։ Բացի միջդավանական առճակատումից,
ԻԻՀ-ն շուտով դարձավ ՍԱԹ-ի քաղաքական մրցակիցն ու
հակառակորդը Մերձավոր Արևելքում։
Այս երկու պետությունները ձգտում էին ազդեցության
լուրջ լծակներ ունենալ տարածաշրջանում՝ ներկայանալով որ-
պես իսլամական աշխարհի, մասնավորապես պաղեստինցի-
ների շահերի ու իրավունքների պաշտպաններ։ Հատկանշա-
կան է, որ Իրանի հետ առճակատմանը զուգահեռ Սաուդյան
Արաբիան ուժեղացնում է ճնշումները երկրի արևելյան մասում
ապրող շիայադավան բնակչության նկատմամբ։
Մյուս ծայրով վահաբականությունն ուղղված էր արևմըտ-
յան արժեքների ներթափանցման դեմ, ինչը համարվում էր քա-
ղաքակրթական պայքար։ Նման նպատակ ունեին նաև ՍԱԹ-ի
կողմից հովանավորվող «Մուսուլման եղբայրները» 29 ։
Հարկ է նշել, որ աշխարհով մեկ վահաբականության ար-
տահանումը դարձավ ամենամեծ գաղափարախոսական քա-
րոզարշավներից մեկը՝ գերազանցելով նույնիսկ խորհըրդային
քարոզարշավին, որն արդյունավետ վարեց Սաուդյան Արա-
բիայի Թագավարությունը։ Միայն Ֆահդ թագավորի կառա-
վարման տարիներին (1982-2005թթ.) Սաուդյան Արաբիայի
Թագավորությունն ավելի քան 75 մլրդ դոլար է ծախսել
29
Commins D․, The Wahhabi Mission and Saudi Arabia, London, Tauris, 2006,
p. 142.
46