Contemporary Eurasia VI (2) Contemporary Eurasia VI (2) | Página 36
ՎԱՀԱԲԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ԱՐՏԱՀԱՆՄԱՆ ՍԱՈՒԴԱԿԱՆ ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳԸ ԵՎ …
հաբական պետության՝ Դիրիայի Էմիրության (1744-1818 թթ.) 1 ,
իսկ հետագայում ավելի ուշ՝ 1932 թ., Սաուդյան Արաբիայի
Թագավորության (ՍԱԹ) ստեղծման համար 2 ։
Սաուդյան Արաբիայի պետական գաղափարախոսության
հիմքում ընկած է սուննի իսլամի պահպանողական ուղղություն
համարվող վահաբականությունը 3 ։ Այն շատ դեպքերում նույ-
նական է սալաֆիականության հետ 4 ։
Գաղափարական առումով թե՛ սալաֆիականությունը, թե՛
վահաբականությունը կոչ են անում վերադարձ դեպի վաղ իս-
լամի ակունքները՝ իսլամի պատմության ոսկեդարը համարվող
Մադինայի շրջանը (622-632 թթ.)։ Հենց այս փուլում ձևավոր-
վեց Մուհամմադ մարգարեի կողմից ղեկավարվող առաջին
մուսուլմանական համայնքը՝ Ումման։ Իսլամի պատմության
գրեթե բոլոր ժամանակներում, այդ թվում՝ սալաֆիականու-
թյան շրջանակներում, ի հայտ են եկել իսլամական կրոնական
և կրոնաքաղաքական բազմաթիվ շարժումներ, որոնք կոչ են
արել վերադառնալ վաղ իսլամի ակունքներին։ Դրանցից էր
նաև վահաբականությունը, որը, սկիզբ առնելով որպես իսլա-
մական վերածննդի շարժում, ըստ էության, սալաֆիականու-
թյան սաուդական մեկնաբանությունն է։ Անհանդուրժող լինե-
լով ամեն տեսակ նորարարության հարցում՝ վահաբականու-
թյունը հակված է շարիաթի նորմերի ճշգրիտ կատարմանը: Այս
1
Հարկ է նշել, որ Մուհամմադ իբն Սաուդի որդու և Մուհամմադ իբն Աբդ Ալ-
Վահհաբի դստեր ամուսնությունն ավելի ամրապնդեց նշված քաղաքա-
կան դաշինքը, որն ուժի մեջ է մինչ օրս։
2
Մանրամասն տե՛ս Rasheed Madawi, History of Saudi Arabia, Cambridge
University Press, 2010.
3
Williams R., Salafism, Wahhabism, and the Definition of Sunni Islam, Augustan
College, Rock Island Illinois, http://digitalcommons.augustana.edu.
4
Իսլամում սալաֆիականներ ասելով նկատի են առնվում այն հավատաց-
յալները կամ ճշմարիտ միաստվածականները («ահլ ալ-թաուհիդ», «մու-
վահիդուն» և այլն), ովքեր հետևում են «բարեպաշտ նախնիների» («աս-
սալաֆ աս-սալիհ») օրինակելի վարքին։ Սալաֆիականությունը մերժում է
վտանգավոր և անընդունելի ամեն տեսակի նորարարություն («բիդա»),
ինչը համարվում է անհավատություն («քուֆր») կամ բազմաստվածություն
(«շիրք»), իսկ այն իրացնողները ենթակա են միանշանակ մերժման և
օտարման, նույնիսկ մահապատժի։ Տե՛ս Joas Wagemakers, Salafism,
Oxford Research Encyclopedia, http://religion.oxfordre.com.
36