22 | BOUWENDNL | Februari 2017 | SPECIAL DUURZAAMHEID
VERDUURZAMING IN DE BOUW VOLGENS DE TWEEDE KAMER | 4
" MET HOGERE AMBITIES VOORAL SLIMMER ENERGIE BESPAREN "
ELBERT DIJKGRAAF
“ We hebben in ons programma extra aandacht gegeven aan duurzaamheid, omdat het huidige beleid tekortschiet. Als je terugkijkt op dit kabinet, dan is heel veel ingezet op bestaande technologie, zoals windmolens. Daar gaat feitelijk het grootste deel van het budget heen. En mij heeft dat altijd een beetje verbaasd”, zo steekt SGP-kamerlid Elbert Dijkgraaf van wal als het over de duurzame ambities van Rutte-II gaat.
“ Daarbij kijk ik naar twee dingen. Aan de ene kant gaat er heel weinig geld naar nieuwe innovaties. Maar als je het duurzaamheidprobleem écht wilt oplossen, dan heb je gewoon doorbraken in de technologie nodig. Dat levert ook kostenvermindering op. Het tweede dat mij verbaast, is dat er zo weinig aandacht voor energiebespáring is. De veronderstelling is altijd: de energie die je niet nodig hebt, hoef je ook niet op te wekken. Dus waarom niet eerst maximaal inzetten op besparing? Dan gaat het gewoon stukken beter. En daar gaat echt heel weinig aandacht naar uit.”“ Natuurlijk wel voor de nieuwbouw, daar zijn de normen wel aangescherpt en daar zie je de Nul-op-de-meter-projecten wel succesvol zijn. Maar vergeleken met de bestaande bouw is het uiteindelijk maar een heel klein deel van wat je hebt.”
“ De ambities mogen omhoog, bijvoorbeeld voor‘ Bijna Energieneutrale Gebouwen’ ofwel BENG. Het doel is om daar te komen in 2021. Scherper mag, want er valt nog heel veel te halen. Dat zou kunnen met een heffing op restwarmte. Niet om bedrijven te pesten natuurlijk. Maar er zijn nou eenmaal bedrijven die warmte over hebben, waar dan niks mee gebeurt. Ik was pas bij een melkpoederbedrijf, die verwerkt
1,2 miljard kilo melk. Bij dat proces vangen ze alle warmte op en gebruiken dat weer. Zo gebruiken ze 98 procent van de warmte opnieuw. Dat zal niet voor iedereen kunnen, maar waarom zouden we bedrijven die warmte overhouden niet kunnen koppelen aan woonwijken?
" We hebben geanalyseerd wat de effecten van die convenanten waren. Conclusie: over het algemeen nul."
Dijkgraaf heeft meer dan gemiddeld‘ iets’ met duurzaamheid, ofwel de wereld waar mooie convenanten en‘ Green Deals’ schering en inslag zijn.“ In 2009 ben ik hoogleraar geworden en ik heb mijn oratie gehouden over energieconvenanten. Dat kwam voort uit een project waarin we alle convenanten in het energiedomein op een rij hebben gezet. Vervolgens hebben we geanalyseerd wat de effecten van die convenanten waren. Conclusie: over het algemeen nul. Is een convenant dan ongeschikt? Nee, een convenant kán een instrument zijn, maar dan moet je als overheid wel heel slim onderhandelen en voldoende kennis hebben van wat er gebeurt. Anders zie je heel vaak dat wat bedrijven al verwachten aan technologische ontwikkeling – dat zetten ze in het convenant – waarmee het extra effect een beetje dun is.”
Wat is er dan nodig? Meer concrete maat regelen?“ Als je wilt dat grote groepen mensen en bedrijven iets gaan doen, dan vormen prijs prikkels het enige echte effectieve instrument. Plus regie.
Waar het vaak misgaat bij verduurzaming van de bestaande bouw is dat je niet echt een trekker hebt, die ervoor zorgt dat de boel van de grond komt. Bijvoorbeeld: je hebt een bestaande wijk met allemaal dezelfde woningen, die hebben we heel veel in Nederland, waarom dan niet een lokale energie coöperatie die dat allemaal bijelkaar pakt? Waardoor het ook nog eens een keer een stuk goedkoper kan. Dat moet je faciliteren.
Dat geldt ook voor individuele woningeigenaren. Je moet het gewoon gemakkelijker maken. Als ik met mensen praat, dan merk ik dat ze wel beseffen dat ze duurzamer kunnen wonen. Alleen doen ze het niet, het is vaak een ver van hun bed show. Ze maken andere afwegingen.”“ Bij faciliteren hoort ook financieren en informeren. Duurzame investeringen in woningen hebben een fatsoenlijke terugverdientijd. Die zouden dus via de hypotheek gefaciliteerd moeten worden. Goede informatie is ook essentieel. Je schrikt ervan wat je als particulier allemaal nog zelf moet uitzoeken. Bij verduurzamen zijn er echt gigantisch veel keuzes, je kunt er knettergek van worden. Soms eindigt het met‘ dan maar een gewoon gasding’.” Zo moet het dus niet meer. Maar de toekomst?“ Wat we graag zouden zien, in 2030, is dat er dan massaal veel met zonne-energie gebeurt, waardoor de gasproductie naar beneden kan. En het zou natuurlijk fantastisch zijn om dat veel meer te combineren met elektrisch rijden, wat nu nog maar zeer mondjesmaat plaatsvindt. Ik weet dat er een sterke trekker nodig is in zo’ n complex proces. De bouw zou dat in regionale coalities heel goed kunnen doen. Dat levert grote kansen op.”