א בלוט בלבול אין שטעטל
א הלואה פונעם משומד
סיפורי צדיקים
נאך פארמאגט איז געווען זיין ווייב ’ ס צירונג . דאס האט ער אפגעהיטן ווי דער אויג אין קאפ , ווייל מיט דעם צירונג האט ער גערענכט צו קענען דערפון האבן אויף די הוצאות החתונה פון זיין טאכטער , ער האט געפלאנט אריינצופארן אינעם גרויסן שטאט און דארט פארקויפן די צירונגען . דער חתן דארף שוין אט אט צו ווערן אכצן און זיין ראש ישיבה האט שוין געשריבן אז דער חתן וועט דעמאלט קומען צו פארן קיין רעדוקאנען כדי צו קענען מאכן דעם חתונה .
דער ראש ישיבה האט שטארק געהאלטן פון זיין תלמיד , דעם עילוי , און אזוי ווי דער חתן איז א יתום , האט ער זיך אינטערגענומען אז ער , דער ראש ישיבה , וועט זיין דער מחותן פון דעם חתנ ’ ס צד .
עס איז געווען אדר צייט . יצחק אייזיק האט ביי זיך אפגעמאכט , אז חול המועד פסח וועט ער פארן צו זיין רבי ’ ן דער צדיק ר ’ אברהם מתתיהו פון שטעפענעשטי זצ “ ל , און זיך מיט אים באראטן וואס צו טון .
א בלוט בלבול אין שטעטל
עס איז געווען צוויי טעג פאר פסח . אין די אידישע הייזער האט זיך שוין געפילט דעם יום טוב אין דער לופט . אין דעם קהילה-שטיבל האט מען פארטיילט פאר די ארימעלייט מצות , אייער און קארטאפל . ווען פלוצלונג איז געווארן א בהלה . נישט ווייט פון דעם שטעטל , איז פון א פריצ ’ ישן גוט פארשוואונדן געווארן א יונגער שייגעץ . די גוים זענען גלייך ארויסגעקומען מיט דעם אלטן בלבול , אז די אידן האבן אים פארכאפט און ערמארדעט , כדי זיי זאלן קענען האבן זיין בלוט אויף זייערע מצות פון פסח . דאס גאנצע שטעטל איז אריינגעפאלן אין א טויט שרעק , מען האט ארעסטירט עטליכע עלטערע אידן פון דעם שטעטל , און זיי אריינגעווארפן אין תפיסה .
א דעלעגאציע פון די פירערס פון דער קהילה זענען געגאנגען צו דעם פריץ . צוערשט האט ער נישט געוואלט אויפנעמען די דעלעגאציע . אבער נאך אסאך בעטעניש , האט ער זיי אויפגענומען . די קהילה-פירערס האבן געוויינט פאר דעם פריץ , אז ער זאל זען צו טון עפעס פאר די אידן אין דעם שטעטל , ווייל דאס איז דאך א שרעקליכן בלבול . ער האט זיי צוגעזאגט , אז ער וועט אויספארשן די זאך , אבער ער דארף פאר דעם האבן א ריזגן סומע געלט .
אונגאנצן פארביטערט האט זיך די דעלעגאציע אומגעקערט צוריק אין שטעטל . פון וואו וועט מען נעמען אזוי פיל געלט צו געבן דעם פריץ ?! די אידישע באפעלקערונג אין דעם שטעטל איז דאך אזוי ארעם , די איינציגע האפענונג זייערע איז געווען יצחק אייזיק קופערבערג .
מיט גרויס ווייטאג אין הארץ האט יצחק אייזיק אויסגעהערט וואס דער פריץ פארלאנגט . ער וואלט זיי זייער שטארק געוואלט העלפן , אבער מיט וואס ? ער האט
דאך נישט קיין פרוטה מער צו די נשמה . אפאר מינוט איז ער געבליבן פארטראכט . פלוצלונג , ווי ער וואלט זיך אויפגעכאפט פון שלאף , האט ער זיך אנגערופן צום דעם ראש הקהל :
“ זארג דיר נישט , איך וועל דיר געבן דעם גאנצן סכום !”.
יצחק אייזיק האט דאן געבעטן זיין פרוי , אז זי זאל אים געבן דאס צירונג , ווייל מען דארף ראטעווען די אידן אין שטעטל .
“ אבער ...” זי האט געטראכט צו זיך , דאס צירונג דארף דאך גיין פאר אונזער בת יחידה ’ ת חתונה . זי האט עס אבער נישט געזאגט . זי האט געוואוסט אז איר מאן ווייסט דאס אויך .
דאס צירונג איז פארקויפט געווארן , דער פריץ האט פאר דעם גרויסן סומע געלט זיכער געמאכט אז די ארעסטירטע אידן ווערן באפרייט און די באשולדיגונג ווערט ארויסגעווארפן . אזוי איז דער שטעטל אפגעראטעוועט געווארן .
א הלואה פונעם משומד
יצחק אייזיק מיט זיין ווייב האבן אבער קיין מנוחה מער נישט געהאט . זיי פלעגן כמעט יעדע וואך באקומען בריוו פון דעם ראש ישיבה , אז ער ווארט , אז מען זאל שיקן אויף די הוצאות צו קומען אויף דער חתונה , וועלכע איז באשטימט געווארן אויף ראש חודש תמוז . אבער זיי האבן נישט געוואוסט וואס צו ענטפערן . פון וואו זאלן זיי נעמען געלט צו שיקן אויף די הוצאות און געלט פאר צוגרייטן די חתונה ?
אינמיטן דער גאנצע בהלה פון דעם בלוט בלבול האט ער נישט געהאט די מעגליכקייט צו פארן קיין שטעפענעשטי צום רבי ’ ן , ווי ער האט אריגינעל געהאט אין פלאן .
איין מאל ווען ביידע זענען געזעצן פאר ’ דאגה ’ ט , פרובירנדיג צו טראכטן וואס צו טון , האט זיך זיין ווייב אנגערופן צו אים :
” מען זאגט , אז דער משומד איז רייך . מען זאגט אויך , אז ער געבט הלוואות אויף משכנות . אפשר גייסטו אריבער צו אים און בעטסט אים אז ער זאל דיר געבן א הלוואה , דערויף וועסטו אים געבן אלס משכון דאס הויז און די פעלד וואס איז מיר געבליבן בירושה פון מיינע עלטערן ?“
אין אנהויב האט יצחק אייזיק נישט געוואלט הערן דערפון , וואס הייסט ? ער זאל גיין בעטן א טובה ביי א משומד ? אבער זעענדיג ווי די טעג לויפן און דער זמן החתונה דערנענטערט זיך און קיין געלד איז נישטא , האט ער באשלאסן זיך צו ווענדן צו זיין רבי ’ ן דער שטעפאנעשטער רבי פאר אן עצה .
“ אלעס איז פון הימל .” האט דער רבי געזאגט . ” יעדע
November 20 2024 SHOPPERS ROUTE 163