ในมัณฑละแห่งศรีจนาศะ ละโว้ /ศรีเทพ /เสมา ในมัณฑละแห่งศรีจนาศะ ละโว้ / ศรีเทพ / เสมา | Page 72
ธรรมจักรที่ถ่ายไว้ครั้ง โบราณสถานเมืองเสมาเมื่อ พ.ศ. ๒๔๔๖
โบราณสถานหมายเลข ๑ มีขนาดใหญ
ที่สุดและตั้งอยู่เกือบจะกึ่งกลางเมืองใน สร้างเป็น
ปราสาทประธานแบบเขมรก่ออิฐ ๑ หลัง ขนาบ
ด้านข้างด้วยวิหาร ๒ หลัง มีก ำ � แพงแก้วล้อมรอบรูป
สี่เหลี่ยมขนาด ๔๐ x ๔๐ เมตร เทคนิคการก่อสร้าง
มีการใช้อิฐเนื้อค่อนข้างละเอียดไม่มีแกลบข้าวเช่น
อิฐแบบทวารวดีโดยก่ออิฐไม่สอปูน จากรายงาน
การขุดแต่งโบราณสถานพบชิ้นส่วนศิวลึงค์ เศียร
เทวรูป ชิ้นส่วนรูปเคารพ ฐานรูปเคารพ ชิ้นส่วนโค
นนทิ ท่อโสมสูตร ที น ่ า ่ สนใจในการขุดค้นพบชิ น ้ ส่วน
พระพุทธรูปหินทรายลักษณะเหมือนกับพระพุทธรูป
สมัยทวารวดีพบที่โบราณสถานแห่งนี้ ถูกน�ำมาท�ำ
เป็นฐานก�ำแพงแก้ว
72
ในมัณฑละแห่งศรีจนาศะ ละโว้/ศรีเทพ/เสมา”
พบศาสนสถานกระจายอยู่ภายในเมืองใน
และนอก โบราณสถานหมายเลข ๒, ๕ เป็นฐาน
เจดีย์ที่พบผังเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส โบราณสถาน
หมายเลข ๒ พบชิ้นส่วนธรรมจักรหินทราย โบราณ
สถานหมายเลข ๓ เป็นผังรูปแปดเหลี ย ่ มและมีว ห ิ าร
รูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า โบราณสถานหมายเลข ๘ เป็น
รูปกลม โบราณสถานหมายเลข ๔ และหมายเลข
๙ เป็นวิหารผังเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้าและมีร่องรอย
การประดับตกแต่งด้วยลวดลายปูนปั้นทั้งที่เป็นรูป
สัตว์และรูปดอกไม
โบราณสถานที่ อ ยู ่ บ ริ เ วณเมื อ งนอกคื อ
โบราณสถานหมายเลข ๗ เป็นอาคารทรงปราสาท
ผังเป็นรูปสี่เหลี่ยมจัตุรัส ส่วนฐานประดับลวดลาย