เยี่ยมยามเมืองจันทบูร เมืองท่าอันมีพลวัตทางประวัติศาสตร์ต่อสยามประเทศ | Page 55

เป็นครั้งแรก เมื่อ พ.ศ. ๒๔๑๑ เนื่องในงานพระราชทาน เพลิงศพพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว และต่อ มาก็ม พ ี ธ ิ น ี อ ี้ ก ี หลายครั ง ้ ที เ ่ ป็นพิธ ห ี ลวงจนถึงรัชกาลปัจจุบ น ั เช่นกัน ส�ำหรับไม้ระก�ำที่ใช้ท�ำเครื่องประกอบพิธีกงเต๊ก ญวนนั้น น�ำมาจากไม้ระก�ำที่ส่งมาจากเมืองจันทบูร ในรัชกาลที่ ๕ นี้ให้มีการจัดระเบียบสมณศักดิ์ให แก่พระสงฆ์อนัมนิกาย และพระสงฆ์จีนนิกาย เป็นอีกแบบ หนึ่งต่างหาก ได้แต่งตั้งให้เป็นพระอาจารย์ซึ่งเทียบได้กับ พระครูวิปัสสนา และมีฐานานุกรมเช่นเดียวกับพระสงฆ อนัมนิกายโดยพระราชทานสัญญาบัตรราชทินนาม พัดยศ ซึ ง ่ มีร ป ู แแบบจ�ำลองแบบของพระสงฆ์ไทยแต่ขนาดเล็กกว่า คณะสงฆ์อนัมนิกายเดิมสังกัดกรมท่าซ้ายในความ ดูแลของพระยาโชฎึกราชเศรษฐี (ปั น ้ ) และมี “ขุนอนัมสังฆ การ” เป็นผู้ดูแลพระสงฆ์ฝ่ายอนัมนิกายควบคู่กัน โดยให เป็นผู้แทนติดต่อกับส�ำนักพระราชวัง กรมธรรมการ และ กรมท่าซ้าย ต่อมาจึงได้โปรดเกล้าฯ ให้โอนพระสงฆ์ทั้ง ฝ่ายอนัมนิกายและจีนนิกาย มาขึ้นกับกระทรวงธรรมการ เมื่อ พ.ศ. ๒๔๔๑ ในปัจจุบันวัดญวนมีสถานะเป็นองค์กร ทางศาสนาเทียบเท่ากับมหาเถรสมาคม ภายใต้การบังคับ บัญชาของสมเด็จพระสังฆราช ราว พ.ศ. ๒๔๓๙ โปรดเกล้าฯ พระราชทานการ ปกครองของคณะสงฆ์อนัมนิกายพร้อมกันจ�ำนวน ๓ วัด ซึ่งส่วนใหญ่สืบเนื่องมาจากการเป็นชุมชนในครั้งรัชกาล พระบาทสมเด็จพระนั่งเกล้าเจ้าอยู่หัวในแหล่งชุมชนชาว ญวน ๓ แห่งคือ ได้แก่ “วัดเขตร์นาบุญญาราม” จังหวัด จันทบุรี “วัดถาวรวราราม” จังหวัดกาญจนบุรี และโปรด เกล้าฯ ให้ชาวญวนจากเมืองกาญจนบุรีย้ายเข้ามาอยู่ใน กรุงเทพฯ เมื่อ พ.ศ. ๒๔๔๙ ได้พระราชทานที่ดิน ซึ่ง ปัจจุบันมีขอบเขตราวๆ ๒๒ ไร่ สร้างวัดญวนขึ้นอีกวัด หนึ่งคือ “วัดสมณานัมบริหาร” ริมคลองผดุงกรุงเกษม วัด ญวนในประเทศไทยมักมีการผสมผสานศิลปกรรมระหว่าง จีน ญวน และไทย แต่ค่อนข้างเด่นไปทางสถาปัตยกรรม แบบจีน พระพุทธรูปและองค์พระต่างคล้ายคลึงกับพระจีน ส�ำหรับพิธีกรรมที่ตกทอดมาจนถึงปัจจุบันคือ พิธีบูชาดาว นพเคราะห์ ตามความเชื่อแบบมหายานของวัดอนัมนิกาย ในช่วงตรุษ มีพิธี ไหว้พระขอพรและสะเดาะเคราะห์ตาม ล�ำดับ (และเรื่องของการแก้ปีชงตามสมัยนิยม) สินค้าส�ำคัญแต่อดีตของเมืองจันทบูรจากเอกสาร เรื่องเมืองจันทบุรี กล่าวถึง กระวาน เป็นเครื่องเทศ เงาะ สีชมพู ส้มแสงทองจากสวนแสงทองที่เคยมีชื่อเสียงมาก (เช่น ส้มแสงทองตราดอกเข็ม ที่เป็นสวนส้มของพระยา แพทยพงศาฯ ที่บ้านอ่าง พันธุ์คือส้มเขียวหวานที่เคยปลูก ตามสวนในคลองบางกอกน้อย) ลูกคุย ลูกคอแลน ลูกส ละมัน เป็นผลไม้ป า ่ ลักษณะคล้ายลิ น ้ จี แ ่ ต่เปรี ย ้ วมาก สละ ระก�ำ ชะเนียง ลูกหย่อง ใช้ห ว ั จิ ม ้ น� ำ ้ พริก ชะมวง ใช้ใบแกง หมูชะมวง สะตอ ต้นส�ำรองหรือพุงทลาย ต้นรงทอง ใช้ยาง รงท�ำสีรงหรือสีเหลือง สมัยโบราณใช้เป็นยาถ่ายแต่เลิกใช เพราะฤทธิ์แรง ต้นกก ใช้ท�ำเสื่อ และยางพาราที่ปลูกเพื่อ การส่งออกมาตั้งแต่ราวต้นสมัยรัชกาลที่ ๕ แล้ว อาหารเมืองจันท์ต ง ั้ แต่อดีตที โ ่ ด่งดัง เช่น ก๋วยเตี ย ๋ ว จันท์ผัดใส่ปูทะเล กะปิ กุ้งแห้ง แกงหมูสามชั้นใบชะมวง แกงหมูฮองที เ ่ ป็นแกงหน่อไม้แห้งท�ำเป็นเส้นฝอยกับหมูสาม ชั้นใส่ถั่วลิสงคั่ว รสหวานเค็ม ขนมหัวผักกาด ข้าวเกรียบ จันท์ ไข่ปลากระบอกแห้ง ปลาเก๋ยหรือปลาจ่อม ทุเรียน กวน แมงกระพรุนแช่ฝาดสีออกแดงคล�้ำๆ จิ้มน�้ำพริกถั่ว ลิสง ย�ำต้นกระชายอ่อน ก๋วยเตี๋ยวแผ่นจิ้มน�้ำพริกกุ้งแห้ง โดยใช้แผ่นก๋วยเตี ย ๋ วที่ไม่ได้ห น ั่ ไม่ต อ ้ งทาน� ำ ้ มันและน� ำ ้ พริก กุ้งแห้งไม่ใส่กะป วัดเขตร์นาบุญญาราม มูลนิธิเล็ก-ประไพ วิริยะพันธ 55