กับคุณสมจิตร เทียนศิริ ได้เคยร่วมกันเรียบเรียงขึ้นเป็นเล่มมาก่อน แล้ว ในชื่อ ปฏิวัติ ร . ศ . ๑๓๐ , ต่อเมื่อต้องใช้เป็นหนังสือในงาน ร . ต . เหรียญ กับ ร . ต . เนตร จึงได้น�ำมาขยายความให้ละเอียดยิ่งขึ้น และ เปลี่ยนชื่อเสียใหม่ดังกล่าวเพื่อให้เหมาะแก่กาละ .
จากหนังสือ หมอเหล็งร�ำลึก นี้เอง ที่ทางส�ำนักพิมพ์มติชนใช้ เป็นต้นฉบับได้น�ำมาจัดพิมพ์ขึ้นใหม่ในครั ้งนี้ หากได้ก�ำหนดชื่อเสีย ใหม่อีกครั้ง . การก�ำหนดชื่อขึ้นใหม่นี้มิใช่ถือเหตุผลเพียงแค่เพราะเป็น ชื่อที่กะทัดรัด และเหมาะแก่ฉบับพิมพ์ใหม่ที่มิได้เป็นหนังสือส�ำหรับ แจกในงานดังฉบับพิมพ์ครั้งก่อนเท่านั้น , หากเหตุผลอันส�ำคัญข้อหนึ่ง คือ ชื่อ “ ปฏิวัติ ร . ศ . ๑๓๐ ” นี้เป็นชื ่อที่ท่านผู้เขียนได้เจตนาใช้มาแต่ เดิม , โดยถือว่าสิ่งที่พวกท่านพยายามท�ำนั้นคือการปฏิวัติ , ไม่ใช่การ กบฏคดโทร่ห์อันใด . เมื่อมองในแง่นี้ การกลับไปใช้ชื่อเดิม ก็น่าจะเป็น เรื่องที่เหมาะสมอยู่ .
ในการจัดพิมพ์ขึ้นใหม่ครั้งนี้ อาจารย์ณัฐพล ใจจริง ซึ่งเป็น ผู้ติดตามสอบค้นเรื่องราวการปฏิวัติ ร . ศ . ๑๓๐ มาอย่างละเอียด ได้ รับภาระเป็นบรรณาธิการจัดเตรียมต้นฉบับทั้งหมดให้กับทางส�ำนัก พิมพ์มติชน , ทั้งส่วนที่เป็นเนื้อหาโดยตรงและทั้งส่วนที่เป็นภาคผนวก ที่เขาได้สอบเพิ่มเติมให้กับฉบับพิมพ์นี้ ซึ่งท�ำให้หนังสือเล่มนี้สมบูรณ์ ขึ้นกว่าที่เป็นมา , นี้ยังไม่รวมถึงค�ำน�ำเสนอที่เขาเขียนเพิ่มขึ้นอีกเป็น พิเศษ เพื่อชี ้ให้เห็นถึงประเด็นต่างๆ ที่จะช่วยให้เราเข้าใจประวัติการ ครั้งนี้ได้ชัดขึ้นอีกส่วนหนึ่งด้วย .
ในวาระครบรอบหนึ่งศตวรรษนี้ ส�ำนักพิมพ์มติชนหวังว่า หนังสือปฏิวัติ ร . ศ . ๑๓๐ จะเป็นงานที่คนในรุ ่นปัจจุบันจะได้หวนกลับ ไปศึกษากันอีกครั้ง ถึงอุดมการณ์ และความพยายามในเบื้องแรกๆ ของประวัติประชาธิปไตยของไทยที่ผ่านมา .
ส�ำนักพิมพ์มติชน
( 8 ) ปฏิวัติ ร . ศ . ๑๓๐