ค�ำน�ำ
ข้าพเจ้ารู้สึกเป็นเกียรติอย่างยิ่งที่ ร . ต . เหรียญ ศรีจันทร์ กับ ร . ต . เนตร พูนวิวัฒน์ นักปฏิวัติคนแรกของเมืองไทยเมื่อครึ่งศตวรรษ ก่อน ได้มอบให้ข้าพเจ้าเป็นผู้ตรวจแก้และเขียนค�ำน�ำหนังสือเรื่องนี้ อันท่านได้บันทึกขึ้นจากความทรงจ�ำด้วยมือของท่านเอง เกียรติอันยิ่ง ใหญ่นี้ข้าพเจ้ามิควรได้รับเลย เพราะข้าพเจ้าเป็นผู ้อ่อนอาวุโสกว่ามาก ประการหนึ่ง และอีกประการหนึ่ง หนังสือเรื่องการปฏิวัติสมัยแรกของ ไทย ร . ศ . ๑๓๐ นี้ เป็นหนังสือส�ำคัญที่สุดเล่มหนึ่งของชาติไทย เป็น บันทึกประวัติการเคลื่อนไหวอันเป็นวีรกรรมของประชาชนเพื่อระบอบ ประชาธิปไตยยุคแรก ซึ่งมิได้มีนักปฏิวัติคนใดบันทึกไว้เลย
จากความรู้สึกอันจริงใจของข้าพเจ้า หนังสือเรื่องการปฏิวัติ สมัยแรกของไทย ร . ศ . ๑๓๐ เป็นหนังสือที่ควรรักษาไว้ในหอพระสมุด แห่งชาติ ในฐานะที่เป็นสมบัติอันล�้ำค่าของอนุชนคนไทย ผู้มีหน้าที่ และความรับผิดชอบที ่ตนจะต้องสร้างสรรค์ความสมบูรณ์ให้แก่ระบอบ ประชาธิปไตยสืบต่อไป ข้าพเจ้าได้อ่านบันทึกของท่านนักปฏิวัติผู้มี อาวุโสทั้งสองอย่างละเอียด และเกิดความแน่ใจว่า ค�ำพังเพยที่ว่า “ กรุงศรีอยุธยาไม่สิ้นคนดี ” นั้น เป็นค�ำที่มิได้เพียงแต่จะคอยให้ก�ำลัง ใจแก่เราเท่านั้น หากมีความจริงอยู่ด้วยเป็นอันมาก
เมื่อกรุงศรีอยุธยาได้เสียแก่พม่าครั้งสุดท้าย เราได้มีคนดีมา กู้ชาติคือพระเจ้าตากสิน ต่อจากนั้นคนดีอีกกลุ่มหนึ่งในราชวงศ์จักรี
ร . ต . เหรียญ ศรีจันทร์ กับ ร . ต . เนตร พูนวิวัฒน์ 7