ÂÆì 3( 1250) 18- 24 ÐàôÈÆêÆ 2018
μñÇï ³ Ý ³-Ýáñí »·³ Ï ³ Ý ¹³ ßÇÝùÇÝ( BP / Statoil) ïñíáõÙ ¿ ñ ³¹ ñμ »- ç ³ Ý ³ Ï ³ Ý ÏáÕÙÇ Ñ » ï § Þ ³ Ñ-¸ » Ýǽ ¦ Ñ ³ Ýù ³ í ³ ÛñÇ · Ý ³ Ñ ³ ï- Ù ³ Ý « Ñ » ï ³ ½áïÙ ³ Ý ¨ Ùß ³ ÏÙ ³ Ý ßáõñç μ ³ Ý ³ Ïó » Éáõ μ ³ ó ³ éÇÏ Çñ ³ íáõÝù £ ¸ñ ³ Ý Ñ ³ çáñ ¹» ó ³ ñ¨ÙïÛ ³ Ý ÁÝÏ » ñáõÃÛáõÝÝ » ñÇ ÷³ ë- ï ³ óÇ í » ñçÝ ³· ÇñÁ ëï ³ ÙμáõÉÛ ³ Ý Ñ » ñà ³ Ï ³ Ý Ñ ³ Ý ¹ ÇåáõÙÇó Ñ » ïá « » ñμ Ñ ³ Ûï ³ ñ ³ ñí » ó « Ã » ³ é ³ çÇÏ ³ ÛáõÙ å ³ ÛÙ ³ Ý ³· ÇñÁ ãÏÝù » Éáõ ¹» åùáõÙ Çñ » Ýù ÏÑ » é ³ Ý ³ Ý £
ØÇ ù ³ ÝÇ ÷ áõÉ » ñÇó μ ³ ÕÏ ³ ó ³ Í ùÝÝ ³ ñÏáõÙÝ » ñÇó Ñ » ïá « í » ñ- ç ³ å » ë « 1994à © ë » åï » Ùμ » ñÇ 20-ÇÝ ´³ ùíÇ §¶ ÛáõÉÇëï ³ Ý ¦ å ³- É ³ ïáõÙ SOCAR-Á ¨ 9 ÙÇç ³ ½ ·³ ÛÇÝ Ý ³ íà ³ ÛÇÝ ÁÝÏ » ñáõÃÛáõÝÝ » ñ ëïáñ ³· ñ » óÇÝ « ³ Ûëå » ë Ïáãí ³ Í « §¹³ ñÇ å ³ ÛÙ ³ Ý ³· ÇñÁ ¦« áñÁ Ý ³ Ë ³ ï » ëáõÙ ¿ ñ $ 7 « 4 ÙÉñ ¹-Ç Ý » ñ ¹ ñáõÙ Ñ ³ çáñ ¹ 30 ï ³ ñÇÝ » ñÇ ÁÝ- à ³ óùáõÙ ª ³÷³ ß » ñï ³ ÛÇÝ( offshore) ² ½ » ñÇ « âÇñ ³ Õ ¨ ¶ ÛáõÝ » ßÉÇ Ñ ³ Ýù ³ í ³ Ûñ » ñÇ ß ³ Ñ ³· áñÍÙ ³ Ý Ñ ³ Ù ³ ñ: ² Û ¹ Å ³ Ù ³ Ý ³ Ï ³ ÙÇçáóáõÙ Ý ³ Ë ³ ï » ëíáõÙ ¿ ñ ³ ñ ¹ ÛáõÝ ³ Ñ ³ Ý » É 511 ÙÉÝ ïáÝÝ ³ Ý ³ íà « áñÇó 258 ÙÉÝ ïáÝÝ ³ Ý å ³ ïÏ ³ Ý » Éáõ ¿ ñ ²¹ ñμ » ç ³ ÝÇÝ £ Ð ³ Ýù ³ í ³ Û- ñ » ñÇ ÁÝ ¹ Ñ ³ Ýáõñ Ý ³ íà ³ ÛÇÝ å ³ ß ³ ñÝ » ñÁ · Ý ³ Ñ ³ ïí » É ¿ ÇÝ 520 ÙÉÝ ïáÝÝ ³« ÇëÏ μÝ ³ Ï ³ Ý ·³ ½Ç å ³ ß ³ ñÝ » ñÁ ª Ùáï 55 ÙÉñ ¹: Î ³ éáõóí »- Éáõ ¿ ÇÝ Ý ³ ¨ Éñ ³ óáõóÇã Ñ ³ ñà ³ ÏÝ » ñ « ËáÕáí ³ Ï ³ ß ³ ñ » ñ ¨ ï » ñÙÇ- Ý ³ ÉÝ » ñ « ÇëÏ $ 2 ÙÉñ ¹ ³ é ³ ÝÓÝ ³ óí » Éáõ ¿ ñ Ý ³ íÃÁ ³ ñï ³ ñÅáõà ³ ÛÇÝ ßáõÏ ³ Ý » ñ ï » Õ ³÷ áËáÕ ËáÕáí ³ Ï ³ ß ³ ñ » ñ Ï ³ éáõó » Éáõ Ñ ³ Ù ³ ñ: ²¹ ñμ » ç ³ ÝÇ Ï ³ é ³ í ³ ñáõÃÛáõÝÁ Ý ³ ¨ ëï ³ Ý ³ Éáõ ¿ ñ $ 400 ÙÉÝ ß ³- Ñáõà ³ μ ³ ÅÇÝ ÏáÝëáñóÇáõÙÇ ÏáÕÙÇó « áñÇó 81 ÙÉÝ · áõÙ ³ ñÝ ³ ñ ¹» Ý í ׳ ñí » É ¿ ñ( 1993à © ÑáõÝÇë)« ÇëÏ $ 170 ÙÉÝ-Á å » ïù ¿ í ׳ ñí » ñ ²¹ ñμ » ç ³ ÝÇ Ø » çÉÇëÇ ÏáÕÙÇó å ³ ÛÙ ³ Ý ³· ñÇ í ³ í » ñ ³ óáõÙÇó Ñ »- ïá( 1994à © ¹» Ïï » Ùμ » ñÇ 12): ØÝ ³ ó ³ Í · áõÙ ³ ñÁ å » ïù ¿ Ñ ³ ïÏ ³ ó- í » ñ ³ ëïÇ ×³ Ý ³ μ ³ ñ ª Áëï å ³ ÛÙ ³ Ý ³· ñÇ Ï » ï » ñÇ £ ² Û ¹ Ï » ï » ñÇó Ù »- ÏÇ Ñ ³ Ù ³ Ó ³ ÛÝ ª í » ñçÇÝ $ 70 ÙÉÝ-Á å » ïù ¿ Ñ ³ ïÏ ³ óí » ñ ÑÇÙÝ ³ Ï ³ Ý Ý ³ íÃÁ Ï ³ éáõóí » ÉÇù Ý ³ íà ³ ÙáõÕáí ³ ñï ³ Ñ ³ Ý » Éáõ ¹» åùáõÙ « ÇëÏ áñå » ë Ý ³ íà ³ ÙáõÕÇ Ï ³ éáõóÙ ³ Ý Å ³ ÙÏ » ï ë ³ ÑÙ ³ Ýí » É ¿ ñ 54 ³ ÙÇë £
´³ óÇ ³ Û ¹« · áñÍ ³ ñùÇ ëïáñ ³· ñÙ ³ Ý ³ ñ ³ ñáÕáõÃÛ ³ Ý Å ³ Ù ³- Ý ³ Ï ÏáÝëáñóÇáõÙÇ ³ Ý ¹³ ÙÝ » ñÁ Éñ ³ óáõóÇã $ 5 ÙÉÝ ÝíÇñ ³ μ » ñ » óÇÝ ²¹ ñμ » ç ³ ÝÇ Ý ³ Ë ³·³ Ñ Ð ©² ÉǨÇÝ ª ´³ ùíÇ ÑÇí ³ Ý ¹³ ÝáóÇ í »- ñ ³ Ï ³ Ý · ÝÙ ³ Ý Ñ ³ Ù ³ ñ £ º íë $ 50 ÙÉÝ Ñ ³ ïÏ ³ óí » ó Ï ³ é ³ í ³ ñáõ- ÃÛ ³ Ý ëáóÇ ³ É ³ Ï ³ Ý ÑÇÙÝ ³¹ ñ ³ ÙÇÝ ª Ø » çÉÇëÇ ÏáÕÙÇó å ³ ÛÙ ³- Ý ³· ñÇ í ³ í » ñ ³ óáõÙÇó Ñ » ïá û · ï ³· áñÍ » Éáõ å ³ ÛÙ ³ Ýáí £ § ¸ ³ ñÇ å ³ ÛÙ ³ Ý ³· ñÇ ¦ ëïáñ ³· ñáõÙÇó Ñ » ïá ÏáÕÙ » ñÁ ÑÇÙÝ » óÇÝ ³ ßË ³- ï ³ Ýù ³ ÛÇÝ Ï ³ éáõÛóÝ » ñ ª Ô » Ï ³ í ³ ñ ÏáÙÇï »« ²¹ ñμ » ç ³ ÝÇ ÙÇç ³ ½- ·³ ÛÇÝ ûå » ñ ³ óÇáÝ ÁÝÏ » ñáõÃÛáõÝ( AIOC) ¨ ÊáñÑñ ¹³ ïí ³ Ï ³ Ý ÏáÙÇï »« áñáÝù ëÏë » óÇÝ Çñ » Ýó ³ ßË ³ ï ³ ÝùÝ » ñÁ ²¹ ñμ » ç ³ ÝÇ Ý ³- Ë ³·³ ÑÇ Ñ ³ ïáõÏ Ññ ³ Ù ³ Ý ³· ñáí Çñ ³ í ³ Ï ³ Ý ÉÇ ³ ½áñáõÃÛáõÝÝ » ñ ëï ³ Ý ³ Éáõó Ñ » ïá: úå » ñ ³ óÇáÝ ÁÝÏ » ñáõÃÛ ³ Ý Ï ³ ½ÙáõÙ ÁÝ ¹· ñÏí ³ Í ¿ ÇÝ 5 ûï ³ ñ » ñÏñ ³ óÇ ¨ 15 ³¹ ñμ » ç ³ ÝóÇ « ÁÝÏ » ñáõÃÛ ³ Ý Õ » Ï ³- í ³ ñÝ ¿ ñ BP Ý » ñÏ ³ Û ³ óáõóÇã  » ñÇ ²¹³ ÙëÁ ª 5 ï ³ ñÇ Å ³ ÙÏ » ïáí:
§ ¸ ³ ñÇ å ³ ÛÙ ³ Ý ³· ÇñÁ ¦ ÑÇÙùÁ » Õ ³ í ²¹ ñμ » ç ³ ÝÇ ¨ 19 å »- ïáõÃÛáõÝÝ » ñÇ 41 Ý ³ íà ³ ÛÇÝ ÁÝÏ » ñáõÃÛáõÝÝ » ñÇ ÙÇç¨ 26 ³ ÛÉ · áñ- Í ³ ñùÝ » ñÇ ÏÝùÙ ³ Ý Ñ ³ Ù ³ ñ £ ì » ñáÑÇßÛ ³ É · áñÍÁÝà ³ óÇÝ ½áõ ·³ Ñ » é « ï » ÕÇ ¿ ÇÝ áõÝ » ÝáõÙ áñáß ³ ÏÇ ½ ³ ñ ·³ óáõÙÝ » ñ ²¹ ñμ » ç ³ Ý-è¸ Ñ ³ ñ ³ μ » ñáõÃÛáõÝÝ »- ñáõÙ £ ä ³ ÛÙ ³ Ý ³· ñáí ² ñ¨ÙáõïùÁ í » ñ ³ ÑëÏáÕáõÃÛáõÝ ¿ ñ Ñ ³ ëï ³- ïáõÙ ²¹ ñμ » ç ³ ÝÇ « ÇÝãå » ë Ý ³ ¨ ï ³ ñ ³ Í ³ ßñç ³ Ý ³ ÛÇÝ ÑÇÙÝ ³ Ï ³ Ý ¿ Ý » ñ ·³ é » ëáõñëÝ » ñÇ ÝÏ ³ ïÙ ³ Ùμ ª ½ ·³ ÉÇáñ » Ý ã » ½áù ³ óÝ » Éáí ï ³- ñ ³ Í ³ ßñç ³ ÝáõÙ è¸ ¿ Ý » ñ ·» ïÇÏ Ù » Ý ³ ßÝáñÑÁ ¨ ³ ½ ¹» óáõÃÛáõÝÝ
³ éÑ ³ ë ³ ñ ³ Ï: ¸ » é¨ë 1994à © ÑáõÉÇëÇÝ ²¹ ñμ » ç ³ ÝáõÙ è¸ ¹» ëå ³ Ý ì © ÞáÝÇ ³ Ý Ñ ³ Ûï ³ ñ ³ ñ » É ¿ ñ © § Ø » Ýù 200 ï ³ ñí ³ Ñ ³- Ù ³· áñÍ ³ ÏóáõÃÛ ³ Ý å ³ ïÙáõÃÛáõÝ áõÝ » Ýù ²¹ ñμ » ç ³ ÝÇ Ñ » ï: àñ¨ ¿ ù ³ Õ ³ ù ³ Ï ³ Ý · áñÍÇã « áñÁ ÏÅËïÇ èáõë ³ ëï ³ ÝÇ áõÅÁ « » ñ- Ï ³ ñ ãÇ ÙÝ ³ Ï ³ é ³ í ³ ñáõÃÛáõÝáõÙ: èáõë ³ ëï ³ ÝÁ Ñ » ï ³ ùñùñí ³ Í ¿ ² ñ¨ÙáõïùÇ Ñ » ï ²¹ ñμ » ç ³ ÝÇ Ñ ³ Ù ³· áñÍ ³ ÏóáõÃÛ ³ Ùμ « μ ³ Ûó, » à » èáõë ³ ëï ³ ÝÇÝ Ñ ³ ßíÇ ã ³ éÝ » Éáõ ÇÝã-áñ ÷ áñÓ » ñ ÉÇÝ » Ý « ³ å ³ ÏÉÇÝ » Ý ³ Ýó ³ ÝÏ ³ ÉÇ Ñ » ï¨ ³ ÝùÝ » ñ ¦£
² ÛÝáõ ³ Ù » Ý ³ ÛÝÇí « ² äÐ Ï ³ ½ÙáõÙ ²¹ ñμ » ç ³ ÝÇ ³ Ý ¹³ Ù ³ Ï- óáõÃÛ ³ Ý Ù ³ ëÇÝ ÷³ ëï ³ ÃáõÕÃÁ ëïáñ ³· ñí » Éáõó Ñ » ïá( 1993à © ë » åï » Ùμ » ñ)« 1993à © ë » åï » Ùμ » ñ-ÝáÛ » Ùμ » ñ ³ ÙÇëÝ » ñÇÝ éáõë ³ ë- ï ³ ÝÛ ³ Ý LUKoil Ý ³ íà ³ ÛÇÝ ÁÝÏ » ñáõÃÛ ³ Ý Ñ » ï μ ³ Ý ³ Ïóáõ- ÃÛáõÝÝ » ñÇ ³ í ³ ñïÇÝ ëïáñ ³· ñí » ó Ý ³ ¨ ÷³ ëï ³ ÃÕà » ñÇ ÷³ à » à SOCAR- LUKoil Ñ ³ Ù ³· áñÍ ³ ÏóáõÃÛ ³ Ý í » ñ ³ μ » ñÛ ³ É £ ì » ñ- çÇÝë ëï ³ ó ³ í 10 % Ù ³ ëÝ ³ μ ³ ÅÇÝ ª ³¹ ñμ » ç ³ Ý ³ Ï ³ Ý 30 % μ ³ ÅÝ » Ù ³ ëÇ Ñ ³ ßíÇÝ £ èáõë ³ ëï ³ ÝÇ ÏáÕÙÇó ÷³ à » ÃÁ í ³ í »- ñ ³ óñ » ó ì ³ é » ÉÇùÇ ¨ ¿ Ý » ñ ·» ïÇÏ ³ ÛÇ Ý ³ Ë ³ ñ ³ ñ ÚáõñÇ Þ ³ ýñ ³- ÝÇÏÁ £ ² Ûë ÝáõÛÝ Å ³ Ù ³ Ý ³ Ï ³ Ñ ³ ïí ³ ÍáõÙ è¸ ³ ÛÉ ·» ñ ³ ï » ëãáõ- ÃÛáõÝÝ » ñ « ûñÇÝ ³ Ï ª ²¶ Ü-Ý « äÜ-Ý ¨ ² ñï ³ ùÇÝ Ñ » ï ³ Ëáõ½áõÃÛ ³ Ý Í ³ é ³ ÛáõÃÛáõÝÁ « ³ ÏïÇí ù ³ ÛÉ » ñ ¿ ÇÝ Ó » éÝ ³ ñÏáõÙ å ³ ÛÙ ³ Ý ³· ÇñÁ Ë ³÷³ Ý » Éáõ Ñ ³ Ù ³ ñ £ èáõë ³ ëï ³ ÝÇ ÙÇçÏ ³ é ³ í ³ ñ ³ Ï ³ Ý ÝÙ ³ Ý Ñ ³ Ï ³ ëáõÃÛáõÝÝ » ñÁ áñáß ÷ áñÓ ³·» ïÝ » ñ áñ ³ ÏáõÙ » Ý áñå » ë Ñ » ï- ËáñÑñ ¹³ ÛÇÝ ¹» é¨ë Ýáñ áõ ãÏ ³ Û ³ ó ³ Í Ï ³ ñ · Ç ¹ ñë¨áñáõÙ: Î ³ ñ ï »- ë ³ Ï » ï « áñ è¸ ÇßË ³ ÝáõÃÛáõÝÝ » ñáõÙ · áñÍáõÙ ¿ ñ » ñÏáõ è « áñÇó Ù » ÏÁ í ³ é » ÉÇù ³¿ Ý » ñ ·» ïÇÏ Ñ ³ Ù ³ ÉÇñÝ ¿ ñ ª Ï ³ é ³ í ³ ñáõÃÛ ³ Ý Õ »- Ï ³ í ³ ñ ì © â » éÝáÙÇñ ¹ ÇÝÇ · ÉË ³ íáñáõÃÛ ³ Ùμ:
² ÛëåÇëáí ª Ý ³ íà ³ ÛÇÝ · áñÍ ³ ñùÇ μ ³ ÅÝ » Ù ³ ë ³ ÛÇÝ Ñ ³ ñ ³ μ »- ñ ³ ÏóáõÃÛáõÝÁ μ ³ ßËí » ó Ñ » ï¨Û ³ É Ï » ñå © BP ª 17 © 1267 %« Statoil ª 8 © 563 %« Amoco ª 17 © 01 %« Pennzoil ª 9 © 8175 %« Ramco ª 2 © 0825 %« Unocal ª 11 © 2 %« McDermott ª 2 © 45 %« TPAO ª 1 © 75 %« LUKoil ª 10 % ¨ SOCAR ª 20 %:
² ØÜ × ÝßáõÙÝ » ñÇ ³ ñ ¹ ÛáõÝùáõÙ ª Çñ ³ Ý ³ Ï ³ Ý ÁÝÏ » ñáõÃÛáõÝÝ »- ñÁ ¹ áõñë ÙÕí » óÇÝ · áñÍ ³ ñùÇ Ù ³ ëÝ ³ ÏÇóÝ » ñÇ ß ³ ñùÇó £ 1993-94Ãà © ²¹ ñμ » ç ³ ÝÇ Ýáñ ÇßË ³ ÝáõÃÛáõÝÝ » ñÁ Ý ³ íà ³ ÛÇÝ · áñÍ ³ ñùÇ ³ é » ñ¨áõÛà ïÝï » ë ³ Ï ³ Ý ËÝ ¹ ÇñÝ » ñÇó ³ é ³ í » É ÷ áñÓáõÙ ¿ ÇÝ ÉáõÍ » É ³ í » ÉÇ Ù ³ ëßï ³ μ ³ ÛÇÝ ËÝ ¹ ÇñÝ » ñ £ ² ÝÑñ ³ Å » ßï ¿ ñ ÉáõÍ » É áñå » ë å » ï ³ Ï ³ Ý Ï ³ ½Ù ³ íáñáõÙ ³ ëå ³ ñ » ½áõÙ ÙÝ ³ Éáõ ¨ ÙÇç ³ ½- ·³ ÛÇÝ Ñ ³ ñ ³ μ » ñáõÃÛáõÝÝ » ñáõÙ ÙÇ ³ íáñ ¹³ éÝ ³ Éáõ ËÝ ¹ ÇñÁ ª È » é- Ý ³ ÛÇÝ Ô ³ ñ ³ μ ³ ÕÇ Ñ » ï ÁÝà ³ óáÕ å ³ ï » ñ ³ ½ÙÇ å ³ ÛÙ ³ ÝÝ » ñáõÙ £ ² ÝÑñ ³ Å » ßï ¿ ñ Ñëï ³ Ïáñ » Ý ï ³ ñμ » ñ ³ Ï » É é ³ ½Ù ³ í ³ ñ ³ Ï ³ Ý ¹³ ß- Ý ³ ÏÇóÝ » ñÇ Ñ » ï Ñ ³ ñ ³ μ » ñáõÃÛáõÝÝ » ñÇ ½ ³ ñ ·³ óÙ ³ Ý ¨ ³ ÛÉ áõÅ » ñÇ ÙÇç¨ Ñ ³ í ³ ë ³ ñ ³ ÏßéáõÃÛáõÝ å ³ Ñå ³ Ý » Éáõ Ñ ³ Ù ³ ñ ï ³ ñíáÕ ù ³- Õ ³ ù ³ Ï ³ Ý áõÕ »· Í » ñÁ £ Àëï ¿ áõÃÛ ³ Ý « μ ³ Ý ³ ÏóáõÃÛáõÝÝ » ñÇ · áñ- ÍÁÝà ³ óÁ í » ñÑ ³ Ý » ó áã ÙÇ ³ ÛÝ ÝßÛ ³ É ËÝ ¹ ÇñÝ » ñÁ « ³ Ûɨ ¹ ñ ³ Ýó Éáõ- ÍáõÙÝ » ñÇ ïñ ³ Ù ³ μ ³ ÝáõÃÛáõÝÁ £ ² Û ¹ Ñ ³ Ù ³ ï » ùëïáõÙ ÙÇ ³ Ý ·³- Ù ³ ÛÝ Ñ ³ ïÏ ³ Ýß ³ Ï ³ Ý » Ý å ³ ÛÙ ³ Ý ³· ñÇ ëïáñ ³· ñÙ ³ Ý ³ ñ ³ ñáÕáõ- ÃÛ ³ ÝÁ Ý » ñÏ ³ Ãáõñù ³ Ï ³ Ý å ³ ïíÇñ ³ ÏáõÃÛ ³ Ý Õ » Ï ³ í ³ ñÇ Ëáëù » ñÁ £ ÂáõñùÇ ³ ÛÇ å » ïÝ ³ Ë ³ ñ ³ ñ Ü © æáíÑ ³ ñÇÝ « Ýß » Éáí « à » å ³ ÛÙ ³ Ý ³· ÇñÝ áõÝÇ áã ÙÇ ³ ÛÝ ïÝï » ë ³ Ï ³ Ý Ï ³ ñ¨áñáõÃÛáõÝ « ³ Ûɨ Ýß ³ Ý ³ ÏáõÙ ¿ » Õμ ³ Ûñ ³ Ï ³ Ý ²¹ ñμ » ç ³ ÝÇ ×³ Ý ³ ãáõÙÁ ² ñ¨ÙáõïùÇ ÏáÕÙÇó « ÁÝ ¹· Í » ó © § ÆÙ ÅáÕáíñ ¹ Ç ³ ÝáõÝÇó » ë ¹³ Ñ ³ Ù ³ ñáõÙ » Ù ² ñ¨ÙáõïùÇ ËáÝ ³ ñÑáõÙÁ ²¹ ñμ » ç ³ ÝÇ ¨ Ýñ ³ ¹ ñáßÇ ³ é ³ ç ¦£
º ðì ² ܸ ì ² 𸠲 ÜÚ ² Ü î ² ð ² Ì ² Þðæ ² Ü
ÐÐ ä ² Þîä ² ÜàôÂÚ ² Ü Ü ² Ê ² ð ² ðàôÂÚ ² Ü Ð ² ܸ º ê 29