ՀԱՅԵՑԱԿԱՐԳԱՅԻՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՈՒԹՅՈՒՆ ԵՎ ՎԵՐԼՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆ 1 | Seite 5
ՆԱԽԱԲԱՆ
1. Ներքոգրյալ ուսումնասիրության և վերլուծության մեջ անդրադարձ է կատարվում
տնտեսական մրցակցության հետ կապված իրավահարաբերությանը
և դրա
իրավակիրառ պրակտիկային: Ուսումնասիրության և վերլուծության մեջ նաև
կքննարկվի և վեր կհանվի վարչարարության համաչափության, տնտեսական
գործունեության ազատության,
դատական պաշտպանության իրականացման
ընթացքում արձանագրված խնդիրներին և այդ խնդիրները կհամադրվեն ազատ
տնտեսական մրցակցության ազատության սահմանադրորեն ամրագրված սկզբունքի
հետ:
2. Սահմանադրական սկզբունքի իրավակիրառ իրացումը ավելի գործնական տեսանելի
դարձնելու համար անհրաժեշտ է պարզել ուսումնասիրության և վերլուծության
թեմայի սահմանադրական արժեքայնությունը:
3. ՀՀ Սահմանադրության 1-ին հոդվածի համաձայն՝ Հայաստանը ինքնիշխան,
ժողովրդավարական, սոցիալական, իրավական պետություն է:
4. ՀՀ Սահմանադրության 11-րդ հոդվածը սահմանում է Հայաստանում տնտեսական
կարգի հիմնական կանոնները: Տվյալ հոդվածի համաձայն՝ Հայաստանի տնտեսական
կարգի հիմքը սոցիալական շուկայական տնտեսությունն է, որը հիմնված է մասնավոր
սեփականության, տնտեսական գործունեության ազատության, ազատ տնտեսական
մրցակցության վրա և պետական քաղաքականության միջոցով ուղղված է ընդհանուր
տնտեսական բարեկեցությանը և սոցիալական արդարությանը:
5. Սահմանադրության անփոփոխելի հոդվածով Հայաստանը ճանաչվում է որպես
սոցիալական-իրավական
պետություն։
Սոցիալական
պետության
բնորոշ
հատկանիշը սոցիալական շուկայական տնտեսությունն է ու դրա բնականոն
գործունեությունը: Սոցիալական շուկայական տնտեսության վրա խարսխված նման
պետությունում ելակետային է ազատ անձի հայեցակարգը, ով ինքնուրույն է և
պատասխանատու իր գործողությունների համար։
6. Վերոգրյալ սահմանադրական նորմից նաև բխում է, որ իրավական որոշակիությունից
և հստակությունից ելնելով սոցիալական, տնտեսական հիմնական իրավունքները,
այդ թվում տնտեսական գործունեության ազատությունը և պետության օրինական
նպատակները պետք է միմյանցից հստակ տարանջատվեն, քանի որ դրանք
առաջացնում են լիովին տարբեր իրավական հետևանքներ։
7. Տնտեսական գործունեության ազատությունը շուկայական տնտեսության հիմնարար
սկզբունքն է,
որը
ՀՀ Սահմանադրության 11-րդ հոդվածում ամրագրված այլ
դրույքների հետ մեկտեղ, հանդես է գալիս որպես ազատական տնտեսական
հարաբերությունների ձևավորման ու զարգացման սուբյեկտիվ նախադրյալ:
Տնտեսական
գործունեության
ազատությունը
նշանակում
է
իրավաբանորեն
4