үнгэтэ зурагуудые һурагшадтаяа гоёшоон харагша һэмди. Теэд тэрэ номной оройдоол олдохоёо болишонхой.
Һургуулида « Гэсэрые » шудалан үзэлгэдэ шэглэлэй ёһоор табан саг үгтэнхэй. Энэнь тон бага! Үльгэрые һайнаар ойлгохын тула 7— 8 саг бодото дээрээ гаргашалагдагша һэн. Үльгэрэй удха ойлгохын тулада хүдэлхэ ажал тон ехэ: удхыень һайнаар ойлгожо абахаһаа гадна, сээжэлдэхэ, сочинени бэшэхэ гэхэ мэтэ багшын зохёохы ажалай дүй дүршэлһөө дулдыдаха болоно.
Һүүлэй үедэ Н. Г. Дамдиновай « Гэсэрэй » удхаар прозоор найруулһан « Арадай баатар Гэсэр » гэжэ ном гараа. Тэрэнь һурагшадта ехэ туһатай, удхыень һайнаар ойлгохо хэрэгтэ тулга ном боложо үгэнхэй гээшэ.
Хальмаг арадай үльгэр « Джангарай » 550 жэлэй ойе тэмдэглэһэнһээ дутуугүй, үлүүгээр буряад зон бэлэдхэл хэхэ ёһотой. Энэ ехэ ойн баяртай дашарамдуулаан, бүхы нютагуудаар соёл болбосоролой хүдэлмэриие үндэр хэмжээндэ ябуулха, бэлэдхэл хэгдэхэ аабза.
Минии нютагаархид— эдэрмэгэйхид баригдажа байтараа зогсошоһон соёлойнгоо ордониие бодхоожо, « Гэсэр » гэһэн нэрэ яаралтайгаар үгэхэ бэшэ гү гэжэ бодогдоно.
Ороноймнай һургуулинуудта « Гэсэрэй » ойе угтуулаан, тон ехэ ажал хэгдэхэ ёһотой гээд һанамжаяа дурадханаб. Нэгэдэхеэр, һурагшад, оюутанар үльгэрые бэшэгдэнь дүтэрхыгөөр хөөрэжэ шадаха зэргэтэй. Тэмсээн эмхидхэхэ. Эрхимүүдтэнь ороной шан соносхохо. Үни болоо даа минии һурагша Бочиктуев Буладай( мүнөө сэрэгэй албанда абтаһан хүбүүдэй багша, майор) « Гэсэрэй » удхые хөөрэхэдөө, тон бэшэгдэнь дүтөөр хөөрэдэг байһаниинь мүнөөш һайханаар һанагдадаг. Иимэрхүү бэлигтэй хүбүүд, басагад олон ха юм даа. Тэдэнэр гансал шанда хүртөөд, үглөөдэрынь мартажа эхилхэ бэшэ, харин хотын һургуулинуудта уригдажа, һурагшадай оюутанарай урда хөөрэхэ ёһотой. Хүдөө нютагуудта түрэлхидэйнгээ урда, киногой эхилхын урда гэхэ мэтэ.( Үни урин сагай үедэ киногой эхилхын урда түрэл хэлэн дээрээ эрхим һурагшадтаяа мэдээсэл хэгшэ һэмди).
Иимэрхүүгээр олон зониие « Гэсэрэй » удхатай танилсуулха, түрэл хэлэн дээрэ гоё һайханаар хөөрэхэ, хэлэеэ хүгжөөхэ болонобди. Хоёрдохёор, тусхай шэглэлэй ёһоор ороной олимпиада үнгэргэхэ. Гурбадахяар, « Гэсэрэй » удхаар һурагшадай дунда зурагуудай тэмсээн эмхидхэхэ шан барюулха.
Дүрбэдэхеэр, « Гэсэрэй » нэрээр тэмсээн соносхожо, хүдөө нютагуудаар тамирай байшангуудые барюулха. Эрхимлэгшэдтэ шан үгтэхэ. Энэнь арадай асуудал шиидхэлгын нэгэ янзань болохо болоно. Хэнээшье мэдэһээр, залуушуулай сүлөө сагаа хүхюун зугаатайгаар үнгэргэжэ байха арга тон бэрхэтэй гэжэ мэдэнэбди.
Табадахяар, « Гэсэрэй » удхаар оперо зохёожо, түрэл буряад арадаа баясуулаа һаа, хэды һайхан бэлэй даа?
Зургаадахяар, хотодо « Гэсэрэй » хүшөө ба талмай бии болгохо. Тэндэ арад зон сугларжа, сүлөө сагтаа элдэб һонин наада зугаа хэхэ, мүрысөөн, барилдаан эмхидхэгдэжэ, соёл болбосоролой гуламта болохо һэн.
Залуушуул сүлөө сагтаа бэеэ хэхэ газаргүйдэһэн дээрэһээ элдэб муу харгыгаар
157