БҚМУ Хабаршы №1-2019ж.
Medikhanova A.B.
MIGRATION PROCESSES IN KAZAKHSTAN: REGIONAL
FEATURES (ON THE EXAMPLE OF THE MANGYSTAU REGION)
The article describes the dynamics of development of migration processes in
Kazakhstan and in the Mangystau region. The analysis of the features of general and
external migration flows is given both in the republic as a whole and in the regional aspect.
The characteristic of the quantitative and qualitative composition of migration
flows, factors affecting the migration process. The specificity of the Mangystau region,
which actively participates in migration movements, is revealed.
Key words: policy, migration, emigration, balance, repatriate, oralman.
***
ӘОЖ 930.85(574)
Джангужиев М.С. – Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық
университетінің докторанты
E-mail: dsi-1949@mail.ru
Жапекова Г.К. – тарих ғылымдарының кандидаты, доцент,
Л.Н. Гумилев атындағы Еуразия ұлттық университеті
E-mail: gulfairusk@mail.ru
ТАРИХИ-МӘДЕНИ МҰРА ЗЕРДЕЛЕУДІҢ ТЕОРИЯЛЫҚ-
ӘДІСНАМАЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ
Аңдатпа. Мақалада тарихи ғылымның теориясы мен әдіснамасының
негізгі аспектілері және зерттеудің жаңа бағыттары талқыланады. Қоғамдық
қатынастардың қайшылықтарын тарихи ғылымның әртүрлі әдіс-тәсілдеріне
сүйеніп шешуге болатын бағытары туралы ой қозғалады. Авторлар дәстүрлі
қоғамдардың тарихына, жаңғырту үдерісіндегі олардың мәдени өміріне талдау
жасауға баса назар аударған.
Тірек сөздер: зерттеудің әдіснамасы, кезеңдік және өркениеттік
тұрғыдан қарастыру, жаңғырту, дәстүрлі қоғам, мәдени өмір.
Н.Ә. Назарбаевтың «Болашаққа бағдар: Рухани жаңғыру» бағдарламалық
мақаласында қазақстандық құндылықтарды, ұлттың рухани жаңғыруы мен
қоғамның санасын трансформациялауды әрі қарай қалыптастыру және
нығайтудың негізгі қалаушы мәселелері қарастырылады [1]. Тәжірибе көрсетіп
отырғандай, Қазақстан ұлтының негіздерін одан әрі нығайту бағыттарының бірі
Еуразия халықтарының тарихи және мәдени мұрасын зерттеу және көпшілікке
тарату болып табылады.
Соңғы онжылдықта тарихи ғылым өзінің әдіснамалық базасын үнемі
кеңейте отырып, әртүрлі тәсілдер мен әдістерге сүйеніп, зерттеудің жаңа
бағыттарын қалыптастырады. Дәстүрлі қоғамдардың тарихы мен мәдениетін,
олардың модернизациялық үдерістерін зерделеуге екі тәсіл бөлінеді: қоғамның
прогресс және бейсызық (өркениеттік, дискреттік) ретінде дамуын сипаттайтын
сызықтық. Бірінші тәсіл тарихи процестің сипатын жалпы заңдары бар өрлемелі
немесе төмендеу сызықты даму ретінде қарастырады. Сызықтық парадигма
қоғамның варварлықтан өркениетке дейінгі дамуын сипаттайды (Вольтер, Л.Г.
Морган) Гегель, К.Маркс және т. б. еңбектерінде ашылған прогресс ретінде және
ежелгі шығыс ойшылдарының философиялық идеяларында, сондай-ақ қазіргі
экологиялық пессимизм тұжырымдамаларында байқалады. Марксистік
324