БҚМУ жаршысы - Вестник ЗКГУ БҚМУ жаршысы - Вестник ЗКГУ | Page 455

БҚМУ Хабаршы №2-2019ж.
Жемістер мен көкөністердің ауыр элементтермен ластануының әсерін
бағаламауға болмайды, өйткені бұл азық-түлік адам рационының маңызды
құрамдас бөлігі болып табылады. Жемістер мен көкөністер дәрумендердің,
минералдар мен талшықтардың бай көздері болып табылады, сондай-ақ
пайдалы антиоксиданттық әсер етеді. Алайда, ауыр элементтермен ластанған
жемістер мен көкөністерді тұтыну адам денсаулығына қауіп төндіруі мүмкін,
сондықтан тамақ өнімдерінің ауыр элементтермен ластануы тамақ
өнімдерінің сапасын қамтамасыз етудің маңызды аспектілерінің бірі болып
табылады.
Осы зерттеуде Қазақстандағы өндірістік және нарықтық алаңдарда
жиналған жекелеген жемістер мен көкөністерде анықталған Pb, Cd, Zn, Cu,
Co және Ni ауыр элементтердің құрамы туралы хабарланады. Жемістер мен
көкөністердегі Pb, Cd, Zn, Cu, Co және Ni байқалатын концентрациялары
тамақ өнімдерінің ластану деңгейін бағалау үшін 1999 жылы ХДҰ белгілеген
ұсынылатын шектермен салыстырылды [5].
«Ауыр элементтердің көкөніс өнімдері мен жемістерде жинақталуын
зерттеу» тақырыбындағы зерттеу жұмысы барысында белгілі аймақтағы
өндірілетін көкөніс және жеміс өнімдерінің құрамына тәжірибе жасалынып,
есептеу жұмысы нәтижесінде өнімдер құрамындағы ауыр элементтер
мөлшері анықталды.
Анықталған мөлшердің ШМК мен салыстырмалы талдау жүргізілді.
Алынған нәтижелерді қорытындылай келе, өнім құрамында кездесетін Hg,
Pb, Cu, Cd элементтерінің зиянды әсері нақтыланып, ағзаға әсері қаралды.
Бұл маңызды нәтиже, себебі адам денсаулығына жемістер мен
көкөністерді тұтыну тікелей әсер етеді.
Әдебиеттер:
1. Большаков В.А., Гальпер Н.Я., Клименко Г.А., Лыткина Т.И., Башта Е.В.
Загрязнение почв и растительности тяжёлыми металлами. – М., 1978. – 52 с.
2. Өсімдіктердегі ауыр металдар мен микроэлементтердің мөлшерін
анықтау және оның ауылшаруашылық өнімдерін өндірудегі маңызы // Туды
Международной
научно-практической
конференции
«Агропродовольственные
пояса мегаполисов и сельскохозяйственная
кооперация в казахстане: проблемы, поиски и решения». Том I. – Шымкент,
2017. – С. 111-114.
3. Утебаев А.А., Базарбаева М.М., Каримсаков К.Е. и др. Экологический
мониторинг содержания тяжелых металлов в овощной продукции г.
Шымкент // Международный студенческий научный вестник. – 2017. –
https://scienceforum.ru/2017/article/2017035406 Дата обращения: 23.04.2018 г.
4. Утебаев А.А., Базарбаева М.М., Ибраев Т. ОҚО аймақтарындағы ауыр
металдардың өсімдіктерде таралуы және олардың әсері // Материалы
Международной научно-практической конференции «Ауезовские чтения –
15: Третья модернизация Казахстана – новые концепции и современные
решения», посвещенная 120-летию М.О. Ауезова. – Шымкент, 2017.
5. Ильин В.Б. К оценке массопотока тяжелых металлов в системе почва-
сельскохозяйственная культура // Агрохимия. – 2006. – №3. – С. 52-59.
454