Β. Θεσμικό πλαίσιο αδειοδότησης για την ανέγερση και λειτουργία
λατρευτικών χώρων (ευκτηρίων οίκων και ναών)
Αν και η αδειοδότηση για την ανέγερση και λειτουργία λατρευτικών χώρων ακολουθεί τις
ίδιες βασικές αρχές, έχει επικρατήσει ο διαχωρισμός της διαδικασίας μεταξύ της
Ανατολικής Ορθοδόξου του Χριστού Εκκλησίας και των λοιπών θρησκευμάτων. Οι βασικοί
λόγοι της διαμόρφωσης αυτής της πρακτικής είναι, κυρίως, τεχνικοί, αφού εξαιτίας της
σύνθεσης του πληθυσμού (σε ποσοστό άνω του 90% οι κάτοικοι της Ελλάδας είναι
Ορθόδοξοι Χριστιανοί) οι ανάγκες ανέγερσης και λειτουργίας Ιερών Ναών της Ορθοδόξου
Εκκλησίας είναι πολλαπλάσιες, αλλά και ιστορικοί/πολιτισμικοί οι οποίοι ανάγονται στις
συνθήκες ίδρυσης του νεότερου Ελληνικού Κράτους.
Λαμβάνοντας ωστόσο ίση πρόνοια για τις θρησκευτικές κοινότητες της χώρας, η Πολιτεία
ενισχύει έμμεσα τους χώρους λατρείας όλων των θρησκευμάτων με προστατευτικές
διατάξεις:
α) του Ν.4223/2013 (ΦΕΚ Α’ 287), με τον οποίο εξαιρούνται από την καταβολή φόρου
ακινήτων όλοι οι χώροι προσευχής και λατρείας όλων των γνωστών θρησκειών και
β) του Ν.4301/2014 (ΦΕΚ Α’ 223), με τον οποίο εξαιρούνται από την καταβολή
ανταποδοτικών τελών στους Ο.Τ.Α. όλα τα αυτοτελή κτήρια Ιερών Ναών και χώρων
προσευχής όλων των γνωστών θρησκειών και δογμάτων.
1. Ανέγερση και Λειτουργία Ιερών Ναών της Ανατολικής Ορθοδόξου Εκκλησίας
του Χριστού
Για την ανέγερση και λειτουργία Ιερών Ναών της Εκκλησίας της Ελλάδος έχουν εφαρμογή οι
διατάξεις του άρθρου 2 του Ν.4030/2011 «Νέος τρόπος έκδοσης αδειών δόμησης, ελέγχου
κατασκευών και λοιπές διατάξεις» (ΦΕΚ 249 Α΄), όπως συμπληρώθηκε με το άρθρο 53 του
Ν.4178/2013 (ΦΕΚ 174 Α’) «Άδειες Δόμησης εκκλησιαστικών ακινήτων».
Με τις ανωτέρω διατάξεις καταργήθηκε το παλαιό καθεστώς της «Ναοδομίας» και
ιδρύθηκε Υπηρεσία Δόμησης (Υ.ΔΟΜ.) στην Εκκλησία της Ελλάδος η οποία υπάγεται στην
εποπτεία και έλεγχο του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, το προσωπικό της
προσλαμβάνεται και μισθοδοτείται από την Εκκλησία της Ελλάδος και είναι ενταγμένη στο
εκάστοτε ηλεκτρονικό πληροφοριακό σύστημα, στο οποίο είναι συνδεδεμένες και οι λοιπές
Υ.ΔΟΜ. Η έγκριση δόμησης εκδίδεται από τη Διεύθυνση Οικοδομικών και Κτιριακών
Κανονισμών (Δ.Ο.Κ.Κ.) του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Η άδεια δόμησης και
η άδεια καθιερώσεως ή χρήσης εκδίδεται, κατά τις γενικές διατάξεις, από την Υπηρεσία
Δόμησης που λειτουργεί στην Εκκλησία της Ελλάδος. Επιπλέον, ορίστηκε ότι «η έγκριση
δόμησης και η έκδοση άδειας δόμησης για ιδιωτικούς Ιερούς Ναούς και Παρεκκλήσια
εκδίδονται από τις αρμόδιες κατά τόπους Υπηρεσίες Δόμησης (Υ.ΔΟΜ.) των Δήμων».
Σύμφωνα με το αρ. πρωτ. 2842/13-6-2014 Εγκύκλιο Σημείωμα της Ιεράς Συνόδου της
Εκκλησίας της Ελλάδος, για την νόμιμη έναρξη των εργασιών κάθε κατασκευής ή αλλαγής
χρήσης εκκλησιαστικών ακινήτων12 που υπάγονται στην αρμοδιότητα της Υπηρεσίας
Δομήσεως της Εκκλησίας της Ελλάδος, προϋποτίθενται αναλυτικότερα τα εξής:
12
α) Μητροπολιτικά κτίρια (ένα ανά Μητρόπολη), β) Ναοί (μη ιδιωτικοί), πού ανήκουν σε Μητροπόλεις, Ενορίες,
Μονές, Προσκυνήματα, Εκκλησιαστικά Ιδρύματα και τα προσκτίσματά αυτών, γ) Ιερές Μονές (ανεξαρτήτως
νομικής μορφής). Βλ. και άρθ. 4 Κανονισμού Δ.Ι.Σ. 247/2013 «Περί οργανώσεως, αρμοδιοτήτων, συγκροτήσεως,
λειτουργίας της Υπηρεσίας Δομήσεως (Υ.ΔΟΜ.) και του Κεντρικού Συμβουλίου Εκκλησιαστικής Αρχιτεκτονικής
(ΚΕ.Σ.Ε.Α.) της Εκκλησίας της Ελλάδος» (ΦΕΚ 258 Α΄).
9