Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών – Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ’ έκδοση
Στρατηγικές χρήσης
των πηγών
Αν και η χρήση των πηγών στη διδασκαλία της ιστορίας παρουσιάζει
αρκετές δυσκολίες για τους μαθητές, οι εξελίξεις στον τομέα της
ιστοριογραφίας,
της
γνωστικής
ψυχολογίας
και
της
διδακτικής
μεθοδολογίας, καθώς και οι αυξημένες απαιτήσεις των σύγχρονων κοινωνιών,
καθιστούν
απαραίτητη
την
αξιοποίησή
τους
στην
ιστορική
εκπαίδευση
(Μαυροσκούφης 2005). Στο πλαίσιο αυτό είναι σκόπιμο να αποφεύγεται η
ευκαιριακή και αποσπασματική χρήση των πηγών, αλλά να εφαρμόζονται
συγκεκριμένες στρατηγικές με βασικό στόχο την ανάπτυξη της ιστορικής σκέψης
(Barton 2004). Στη βιβλιογραφία μπορεί κανείς να εντοπίσει ποικίλες στρατηγικές
διδασκαλίας με τη χρήση πηγών. Εδώ σημειώνουμε επιγραμματικά τις εξής:
Ερευνητική διαδικασία με βάση τον τρόπο του αστυνομικού ερευνητή (Bain & Mirel 1982·
68
Carretero et al. 1994· Pattiz 2004)
Πρόκειται για διδακτική στρατηγική που αξιοποιεί τις αναλογίες της εργασίας του ιστορικού
με εκείνη του ντέντεκτιβ, στη βάση των μοντέλων της «γνωστικής μαθητείας» και της
«επίλυσης προβλημάτων». Ως στόχους έχει να προσεγγιστεί η ιστορική γνώση, με βάση
πρωτογενείς πηγές και κείμενα της ιστοριογραφίας, ως διαδικασία συσχέτισης γεγονότων και
θεωρίας και αιτιακής εξήγησης. Οι πηγές και η βιβλιογραφία χρησιμεύουν για την ανάπτυξη
της κριτικής σκέψης, την ενεργητική και ανακαλυπτική μάθηση, την ερμηνεία και την
ανακατασκευή του παρελθόντος. Το μοντέλο αυτό μπορεί να συνδυαστεί, ιδιαίτερα στις
μικρότερες ηλικίες, με ειδικές δραστηριότητες, όπως το «κυνήγι του θησαυρού» ή η «επίλυση
μυστηρίων» (History Mystery. Teacher’s Guide στο Scholastic 2008).
68
Η αναλογία της ερευνητικής διαδικασίας με τους τρόπους της αστυνομικής έρευνας (ντέντεκτιβ)
προέρχεται, όπως επισημαίνεται στη βιβλιογραφία, από τον Άγγλο ιστορικό R. G. Collingwood, βλ.
Collingwood 1946.
Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για την Αξιοποίηση και Εφαρμογή των ΤΠΕ στη Διδακτική Πράξη
ΙΤΥΕ Διόφαντος - Διεύθυνση Επιμόρφωσης και Πιστοποίησης
196