Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών – Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ’ έκδοση
3. Η εφαρμογή μεταγνωστικών στρατηγικών50 ενισχύει τους μαθητές προς τη
δυνατότητα διατύπωσης ερωτημάτων και εφαρμογής μεθόδων επεξεργασίας πηγών, έτσι
ώστε να κατανοήσουν τι κάνουν οι ιστορικοί, όταν κάνουν ιστορία.
Λαμβάνοντας υπόψη ότι οι ιδέες των μαθητών εξελίσσονται, το έργο του
δασκάλου συνίσταται στην ενεργοποίηση και διδακτική εφαρμογή των αξόνων
αυτών, έτσι ώστε να προοδεύσει σταδιακά η ιστορική σκέψη των μαθητών.51
Διδακτικά μοντέλα - προσεγγίσεις
Στη συνέχεια παρουσιάζονται σχηματικά κάποια διδακτικά μοντέλα για τη
διδασκαλία της ιστορίας.
Αφηγηματική σκέψη
Το παρελθόν υφίσταται ως αντικείμενο αφήγησης, στο οποίο τα γεγονότα
ταξινομούνται και οργανώνονται, έτσι ώστε να αποκτήσουν συνοχή και να
αναπλάσουν μια εικόνα του παρελθόντος. Η αφήγηση συσχετίζεται με οργανωτικές
αρχές αιτιότητας, αλλαγής και συνέχειας (Ηusbands 2000, 75 κ.ε.), έτσι ώστε να
δημιουργείται ένα αφηγηματικό πλαίσιο σκέψης, στο οποίο φαίνεται πώς
αντιλαμβάνεται ο μαθητής το παρελθόν. Η αφήγηση μπορεί να έχει προφορική ή
γραπτή μορφή.
Εικόνες πολιτισμού
Ξεπερνώντας το αφηγηματικό μοντέλο, οι εικόνες πολιτισμού αξιοποιούν τις
αναπαραστάσεις τους παρελθόντος, για να περιγράψουν το παρελθόν. Μια εικόνα
πολιτισμού δίνει σημαντικές πληροφορίες με βάση τις οποίες οι μαθητές μπορούν να
επεξεργαστούν ιστορικά ερωτήματα, να ομαδοποιήσουν και να θεματοποιήσουν
πληροφορίες αλλά και να τις εντάξουν σ’ ένα χρονικό πλαίσιο. Επίσης, αποσκοπούν
στην κατασκευή δεσμών ανάμεσα στις διάφορες όψεις του πολιτισμού, για
50
Οι μεταγνωστικές στρατηγικές αφορούν τους συστηματικούς τρόπους παρακολούθησης και ελέγχου
του γιγνώσκειν («μαθαίνω πώς να μαθαίνω»).
51
Σύμφωνα με το μοντέλο προόδου κατανόησης των ιστορικών αφηγήσεων από τους μαθητές που περιγράφει ο Lee, η πρόοδος σημειώνεται σταδιακά ξεκινώντας από την αντίληψη ότι οι ιστορικές αφηγήσεις α) απλώς δίνονται, β) είναι αναξιόπιστες, γ) καθορίζονται από τις πληροφορίες, δ) διαστρεβλώνονται από κίνητρα, ε) οργανώνονται από προσωπική σκοπιά, και καταλήγουν μετά από την κατάλληλη διδακτική καθοδήγηση στην κατανόηση ότι στ) οφείλουν να απαντούν σε ερωτήματα και να ανταποκρίνονται σε κριτήρια (Lee 2004, 54-55).
Επιμόρφωση Εκπαιδευτικών για την Αξιοποίηση και Εφαρμογή των ΤΠΕ στη Διδακτική Πράξη
ΙΤΥΕ Διόφαντος - Διεύθυνση Επιμόρφωσης και Πιστοποίησης
176