Επιμορφωτικό υλικό για την επιμόρφωση των εκπαιδευτικών – Τεύχος 3 (Κλάδος ΠΕ02) γ’ έκδοση
4.2. Η διδασκαλία της λογοτεχνίας με ηλεκτρονικούς υπολογιστές
Σοφία Νικολαΐδου
4.2.1. ΤΠΕ και Λογοτεχνία: νέα δεδομένα για τη συγγραφή, την πρόσληψη και τη
διδασκαλία της λογοτεχνίας 29
Η επικράτηση των ηλεκτρονικών μέσων και το νέο νοητικό περιβάλλον που αυτά
δημιουργούν επηρεάζουν όχι μόνο τη συγγραφή της έντυπης λογοτεχνίας, με τη
χρήση του επεξεργαστή από τους συγγραφείς (Eco 1997· Sagan, Bazin & Djian1997).
Επηρεάζουν επίσης την πρόσληψη του λογοτεχνικού έργου, καθώς και την παραγωγή
θεωρητικού λόγου που το αφορά.30
Ορισμένοι μεμψιμοιρούν ότι η εποχή της τυπογραφίας παραχωρεί τη θέση της
στην ηλεκτρονική εποχή (Kernan 2001· Bloom 2000· Birkets 1997). Ο σύγχρονος
αναγνώστης, εθισμένος homo zapiens, εξαρτημένος από τη διαρκή εναλλαγή
καναλιών στην οθόνη της τηλεόρασης (Postman 1985), προσλαμβάνει τη λογοτεχνία
πολύ διαφορετικά, σε σύγκριση με τον αναγνώστη του 19ου αιώνα.
Τα ψηφιακά κείμενα ευαγγελίζονται τη συναίρεση της ενδοκειμενικότητας
(intratextuality) με την διακειμενικότητα (intertextuality) (Δημητρούλια 2005), την
ασυνέχεια, την κειμενική ρευστότητα, τη δομική ευελιξία. Τα υπερκείμενα31 και τα
πολυτροπικά κείμενα προτείνουν ένα διαφορετικό, διαδραστικό και δυναμικό,
επικοινωνιακό μοντέλο συγγραφής και πρόσληψης της λογοτεχνίας. Παράλληλα,
προτείνουν ένα διαφορετικό είδος αναγνωστικής προσέγγισης και θεωρητικού λόγου
για τη λογοτεχνία.
Βέβαια,
στοιχεία
υπερκειμενικής
δομής
και
μορφής
μπορούμε
να
ανιχνεύσουμε και σε έντυπα έργα, κυρίως σε μοντερνιστές ή μεταμοντέρνους
συγγραφείς, οι οποίοι αξιοποίησαν το στοιχείο του παιγνίου στα κείμενά τους.32
29
Βλ. Νικολαΐδου 2009, όπου συζητείται διεξοδικά το θέμα της αξιοποίησης των ΤΠΕ για τη διδασκαλία της λογοτεχνίας στην Ελλάδα, την Αγγλία και τις ΗΠΑ, παρουσιάζονται και εξετάζονται λεπτομερώς σχετικά σενάρια διδασκαλίας.
30
Βλ. Bolter 2006, ιδίως το κεφάλαιο «Η κριτική θεωρία σε έναν νέο χώρο γραφής», 223-257· επίσης
Landow & Delany 1993.
31
Για την κατασκευή του όρ