ΚΕΦΆΛΑΙΟ 3
α. Η Ανάδειξη του Ζητήματος από το Φεμινιστικό Κίνημα
Η έμφυλη βία που ασκείται εναντίον των γυναικών λόγω του φύλου τους στο πλαίσιο των ιεραρχικών σχέσεων ανισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών, υπήρξε ένα από τα κεντρικά ζητήματα που ανέδειξε το δεύτερο κύμα του φεμινισμού τις δεκαετίες 1960 και 1970 στις χώρες της δυτικής Ευρώπης και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η προσέγγιση του ριζοσπαστικού φεμινισμού ιδίως ανέδειξε τον πατριαρχικό, εξουσιαστικό χαρακτήρα της βίαιης ανδρικής συμπεριφοράς εναντίον των γυναικών( συντρόφων, μελών των οικογενειών, εξαρτημένων εργαζόμενων, αγνώστων κ. λπ.). Το περίφημο αμφιλεγόμενο βιβλίο της Αμερικανίδας ριζοσπάστριας, ακτιβίστριας του αντιπολεμικού κινήματος και φεμινίστριας δημοσιογράφου Susan Brownmiller με τίτλο:“ Against our will. Men, Women and the Rape”( 1975), αποτέλεσε ορόσημο στην αλλαγή των κυρίαρχων αντιλήψεων για το έγκλημα της βίας κατά των γυναικών και την κατάρριψη των διαφόρων σχετικών μύθων της πατριαρχίας. Γράφει η Brownmiller: « Βιασμός είναι η συνειδητή μέθοδος με την οποία όλοι οι άνδρες κρατούν όλες τις γυναίκες σε κατάσταση φόβου ». Το απόλυτο της διατύπωσης επιδιώκει βεβαίως να τονίσει τη συστημική δυνατότητα όλων των ανδρών να ασκήσουν βία εναντίον όλων των γυναικών και μάλιστα το έγκλημά τους να αντιμετωπιστεί με τελείως διαφορετικό τρόπο από τα υπόλοιπα εγκλήματα( ως προς το βάρος απόδειξης, τις μαρτυρίες, την « ενοχοποίηση » των θυμάτων κ. λπ.). Παράλληλα, καταρρίπτει έναν από τους πιο διαδεδομένους μύθους της πατριαρχίας για την « προβληματική » ψυχική υγεία του βιαστή, το κοινωνικό του status κ. λπ.
Στις μεγάλες κινητοποιήσεις του μεταπολιτευτικού γυναικείου και φεμινιστικού κινήματος για τον βιασμό της δεκαετίας του 1980, κυκλοφορεί ένα φυλλάδιο από την ομάδα του αυτόνομου φεμινιστικού χώρου Σπίτι Γυναικών Αθήνας, με σαφείς επιρροές από τη θεώρηση του ριζοσπαστικού φεμινισμού. Εκεί αναφέρεται ότι « o βιασμός αποτελεί προϊόν της κοινωνικά ορισμένης σχέσης των φύλων, τμήμα της συνολικής σεξουαλικής βίας, που η ουσία του βρίσκεται στην καταπάτηση της προσωπικής μας βούλησης και στη χρήση σεξουαλικής βίας για να ελέγχονται, να τιμωρούνται και να φοβούνται οι γυναίκες »( Σπίτι Γυναικών Αθήνας, 1982).
Η σοβαρή νομοθετική μεταβολή του νομοθετικού πλαισίου για τον βιασμό που ακολούθησε( Ν. 1419 / 1984, με Εισηγητή τον Υπουργό Γεώργιο Αλέξανδρο Μαγκάκη), ύστερα από μεγάλες κινητοποιήσεις των γυναικείων οργανώσεων και των φεμινιστικών ομάδων, δημόσιες συζητήσεις και διεθνείς σχετικές εξελίξεις, θεωρούμε ότι έλαβε υπόψη πολλές από τις επεξεργασίες και θέσεις του γυναικείου κινήματος. Αυτό βέβαια δεν σημαίνει ότι δεν υπήρχαν και κάποιες προβληματικές διατάξεις, που σε κάποιο βαθμό θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ανασταλτικά στην πρόοδο των σχετικών δικών και στην τιμωρία των θυτών. Ενώ πολύ σωστά με το Ν. 1419 / 84 δεν απαιτείται έγκληση( μήνυση) του θύματος για την έναρξη της ποινικής δίωξης του βιασμού( η δίωξη τού αδικήματος γινόταν πλέον αυτεπάγγελτη όπως ζη-
49