ΚΕΦΑΛΑΙΟ 1 | ΕΠΙΣΚΌΠΗΣΗ ΘΕΣΜΏΝ ΚΑΙ ΚΥΡΙΌΤΕΡΩΝ ΣΤΑΘΜΏΝ
ε. Πέμπτη περίοδος: Από την Ισότητα των Φύλων στην Ισότητα για Όλους
Με την είσοδο στον 21 ο αιώνα, σημειώνονται ανακατατάξεις στους συσχετισμούς και τις ισορροπίες στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι οποίες έχουν αντίκτυπο και στην άσκηση των πολιτικών ισότητας. Νέα κείμενα-ο Χάρτης των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και το Σχέδιο Συνταγματικής Συνθήκης- αποτύπωσαν τις νέες θεσμικές κατευθύνσεις στο πλαίσιο της ενωμένης Ευρώπης. Οι σχετικές όμως δράσεις συρρικνώνονται και λόγω της μειωμένης διαθεσιμότητας πόρων. Η διεύρυνση του 2004 με δέκα νέα Μέλη, αποτέλεσε έναν επιπλέον παράγοντα αλλαγής προτεραιοτήτων.
Όπως επισημαίνεται από τη Στρατηγάκη: « το φύλο αντιμετωπίζεται έκτοτε όλο και περισσότερο ως βάση διάκρισης ίδιου τύπου με αυτές λόγω φυλετικής και εθνικής καταγωγής, σωματικής ακεραιότητας και σεξουαλικών προτιμήσεων, ο δε στόχος της ισότητας των φύλων υποτάσσεται σταδιακά στο στόχο της ισότητας για όλους »( 2008: 46).
Το Πέμπτο Πρόγραμμα Δράσης για την Ισότητα των Φύλων( 2001-2005) είναι το τελευταίο κοινοτικό Πρόγραμμα στο οποίο υπάρχουν εξειδικευμένες προτάσεις για την επίτευξη της έμφυλης ισότητας. Είναι σημαντικό ότι η προσέγγιση της ανισότητας των φύλων εντοπίζεται σε όλες τις πτυχές που αφορούν την ιδιότητα του πολίτη, δηλαδή την οικονομική, την κοινωνική, την πολιτική, την αστική και την πολιτισμική όψη της. Πρόκειται για μια διευρυμένη προσέγγιση για την ισότητα των φύλων( και όχι μόνον για την ισότητα των ευκαιριών), η οποία έδωσε νομιμοποιητική βάση για την άσκηση πολιτικών καταπολέμησης της βίας κατά των γυναικών.
Στην περίοδο αυτήν αναβαθμίστηκαν οι προσπάθειες αντιμετώπισης της ενδοοικογενειακής βίας και της παράνομης διακίνησης γυναικών με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση( trafficking). Στο πλαίσιο του Πέμπτου Προγράμματος εγγράφεται και η Οδηγία 2002 / 73 / ΕΚ, η οποία περιλαμβάνει και τη ρύθμιση για τη σεξουαλική παρενόχληση ως διάκριση λόγω φύλου στην αγορά εργασίας.
Ο Ευρωπαϊκός Χάρτης Πορείας για την Ισότητα των Φύλων( 2006-2010) αποτελεί το πρόσφατο κείμενο όπου εγγράφονται οι τρέχουσες ευρωπαϊκές πολιτικές κατευθύνσεις στον τομέα της ισότητας( COM / 1.3.2006).
2. Η Σημασία των Πολιτικών Ισότητας των Φύλων στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Οι πολιτικές για την ισότητα των φύλων είναι ένας τομέας δημόσιων πολιτικών στον οποίο καταγράφεται ένας ιδιαίτερα δυναμικός χαρακτήρας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη συνέργειά της με τις εθνικές κυβερνήσεις. Οι διαφορές στα ποικίλα εθνικά συστήματα διακυβέρνησης των Κρατών μελών, καθώς και οι επιδράσεις της πολιτικής και οικονομικής συγκυρίας διαφοροποιούν βεβαίως τις εκάστοτε αποτιμήσεις στην πάροδο του χρόνου. Στο επόμενο Κεφάλαιο θα διατρέξουμε συνοπτικά τα σημαντικότερα σημεία που αφορούν την άσκηση και διαδρομή των ευρωπαϊκών πολιτικών. Η παρουσίαση αυτή αφορά:
• y τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης
• y τους στόχους της πολιτικής
• y τους τομείς και τα μέσα άσκησης πολιτικής
• y μερικά στοιχεία και κριτήρια για την αποτίμηση της προόδου.
27