ΕΘΝΙΚΈΣ ΚΑΙ ΕΥΡΩΠΑΪΚΈΣ ΠΟΛΙΤΙΚΈΣ
Το Ελληνικό Σύνταγμα, σύμφωνα με την αναθεώρηση του 2001, αναγνωρίζει την αναγκαιότητα να ληφθούν μέτρα από πλευράς Πολιτείας για την προώθηση της ουσιαστικής ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών: « Δεν αποτελεί διάκριση λόγω φύλου η λήψη θετικών μέτρων για την προώθηση της ισότητας μεταξύ ανδρών και γυναικών. Το Κράτος μεριμνά για την άρση των ανισοτήτων που υφίστανται στην πράξη, ιδίως σε βάρος των γυναικών »( άρθρο 116 παρ. 2 του Συντάγματος).
1. Η Ευρωπαϊκή Διάσταση των Πολιτικών Έμφυλης Ισότητας
Σύμφωνα με την αποτίμηση της Μαρίας Στρατηγάκη, στη διάρκεια των 50 χρόνων( 1957-2007) καταγράφεται μια διαδρομή των ευρωπαϊκών πολιτικών για την ισότητα των φύλων, από τον αρχικό στόχο της ίσης αμοιβής για ίση εργασία στη Συνθήκη της Ρώμης( 1957) μέχρι την πρόσφατη στροφή( 2006) προς την πολιτική ισότητας για όλους, στην οποία το φύλο αντιμετωπίζεται ως πηγή διάκρισης από κοινού με τη φυλετική καταγωγή, την αναπηρία και τις σεξουαλικές προτιμήσεις. Στη διάρκεια αυτής της πεντηκονταετίας, η ευρωπαϊκή πολιτική κατεύθυνση για την ισότητα των φύλων εξελίχθηκε σημαντικά ως προς τους στόχους, τις διαδικασίες και τα εργαλεία σε συνάρτηση με τις εκάστοτε πολιτικές προτεραιότητες και ανάλογα με το είδος των επιτρεπόμενων παρεμβάσεων της ΕΕ στις εθνικές πολιτικές( Στρατηγάκη, 2008: 27). Η ιστορική διαδρομή της πολιτικής ισότητας των φύλων χωρίζεται, για τις ανάγκες της επισκόπησης, σε πέντε περιόδους, οι οποίες αποτυπώνουν διαφορετικές πολιτικές συγκυρίες και αντιστοιχούν σε διαφορετικούς στόχους και εργαλεία. Στις πέντε αυτές περιόδους διακρίνουμε τις εξής επί μέρους προσεγγίσεις σε σχέση με τον κεντρικό στόχο της ισότητας:
20
1. Ίση μεταχείριση 2. Θετικές δράσεις υπέρ των γυναικών 3. Ένταξη της ισότητας των φύλων σε όλες τις πολιτικές( gender mainstreaming) 4. « Υπαγωγή » της ισότητας των φύλων στην ισότητα για όλους.
Θα πρέπει να σημειωθεί ότι οι πολιτικές και νομοθετικές πρωτοβουλίες πλαισιώθηκαν από ένα ευρύ φάσμα θεωρητικών και πολιτικών επεξεργασιών. Κύριος παράγοντας αυτών των εξελίξεων υπήρξε βεβαίως το φεμινιστικό κίνημα και οι δυναμικές διεκδικήσεις του στη Δυτική Ευρώπη στη δεκαετία του 1960 και πέρα( δεύτερο κύμα του φεμινισμού, ιδιαίτερα μετά το 1968). Στην Ελλάδα, η δυναμική εμφάνιση φεμινιστικών διεκδικήσεων, η οποία και προκάλεσε αντίστοιχες κρατικές πολιτικές, καταγράφεται μετά την πτώση της δικτατορίας το 1974( Αθανασάτου, 1996).
Οι κυριότεροι σταθμοί
Σύμφωνα με την προσέγγιση την οποία υιοθετούμε( Στρατηγάκη, 2008: 29-64), η ένταξη της διάστασης του φύλου στις δημόσιες ευρωπαϊκές πολιτικές, η οποία αποτελεί τμήμα του κοινοτικού κεκτημένου, διακρίνεται στις ακόλουθες πέντε περιόδους:
α. Πρώτη περίοδος( 1957-1982): Ίση Μεταχείριση Ανδρών Γυναικών στην Αγορά Εργασίας
Το ιδρυτικό άρθρο των πολιτικών ισότητας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αποτέλεσε, όπως προαναφέρθηκε, το άρθρο 119 της Συνθήκης της Ρώμης( 1957). Σύμφωνα με αυτό, οριζόταν « ίση αμοιβή για άνδρες και γυναίκες για εργασία ίσης αξίας ». Ενείχε μεγάλη σημασία το