Αρχαία Ελληνικά Β΄ Λυκείου : « Το άγνωστο κείμενο »
Ο Πλάγιος λόγος
Τα λόγια ενός προσώπου μπορούν να αποδοθούν :
α . άμεσα ή σε ευθύ λόγο : σε αυτή την περίπτωση μεταφέρεται ακριβώςότι έχει ειπωθεί χωρίς καμία τροποποίηση . β . έμμεσα ή σε πλάγιο λόγο : σε αυτή την περίπτωση ο μεταφερόμενος λόγος τοποθετείται στο πλαίσιο μιας διήγησης , εξαρτάται από ρήμα όπως λέγω , φημί , κελεύω , ἐρωτῶ κλπ . και γίνονται οι αναγκαίες τροποποιήσεις ( στα πρόσωπα , τους χρόνους , τις εγκλίσεις , κλπ .) για την προσαρμογή του στο νέο πλαίσιο .
✓ Μέλισσος τὸ ὂν ἄπειρον εἶναί φησιν . || Ο Μέλισσος ισχυρίζεται ότι το ον είναι άπειρο .
✓ Ἔλεγόν τινες ὡς γιγνώσκουσι τὸ δίκαιον . || Κάποιοι έλεγαν πως γνωρίζουν το δίκαιο .
✓ Κῦρος κελεύει τους στρατηγούς λέγειν ταῦτα τοῖς στρατιώταις . || Ο Κύροε διατάζει τους στρατηγούς να πουν αυτά στους στρατιώτες .
Μετατροπή του ευθέος λόγου σε πλάγιο
Κατά τη μετατροπή του λόγου από ευθύ σε πλάγιο , σημειώνονται συντακτικές αλλαγές που εξαρτώνται από το είδος και τον χρόνο του ρήματος εξάρτησης ( λεκτικό , δοξαστικό κτλ ., αρκτικού ή ιστορικού χρόνου ), καθώς και από το είδος της πρότασης που μετατρέπεται από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο ( κύρια πρόταση κρίσης ή επιθυμίας , ευθεία ερώτηση , δευτερεύουσα πρόταση ). Παράλληλα γίνονται συνήθως μεταβολές στο πρόσωπο , στα χρονικά και στα τοπικά επιρρήματα , στις προσωπικές και στις κτητικές αντωνυμίες . Πιο συγκεκριμένα :
1 . Οι κύριες προτάσεις κρίσεως μετατρέπονται σε : α . Ειδική πρόταση ύστερα από λεκτικά , γνωστικά ή αισθητικά ρήματα , η οποία εκφέρεται με την έγκλιση του ευθέος λόγου , όταν το ρήμα ε- ξάρτησης είναι κατά κανόνα αρκτικού χρόνου , ή με ευκτική του πλάγιου λόγου αντί της οριστικής , όταν το ρήμα εξάρτησης
334